Page 109 -

жиынтығын атайды. Технология (грек. «techno» – өнер, шебер, ҒТР-дың белгілері:
білгір және «logos» – ілім, ғылым) – ғылыми-практикалық не- 1. Әмбебаптылығы, кең
гізде шикізатты дайын өнімге айналдырудың әдіс-тәсілдерінің ауқымдылығы. Адам-
зат іс-әрекетіндегі бар-
жүйесі. Техника мен технологияның дамуы ғылыммен тығыз
лық салаларды қамтиды,
байланысты. Соның нәтижесінде ғылымның өндіріспен бай-
өзгеріс терге алып келеді.
ланысы ерекше артып, ғылымды көп қажет ететін салалар ҒТР-дың алғашқы символы
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
пайда болуда. Әртүрлі саладағы ғалымдардың зерттеуі ҒТР-дың бу мәшинесі болса, қазіргі
біртұтас күрделі жүйе екендігін дәлелдеді. Оның бір-бірімен кездегі символдары: ком-
пьютер, ғарыш кемелері,
тығыз әрекеттесетін төрт құрамдас бөлігі бар:
атом электр станциялары,
1. Ғылым (ғылымның өндіріспен байланысы, ғылымға сұра-
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
реактивті ұшақтар, интер-
ныстың артуы). нет.
2. Техника мен технология (мәшинелер мен құрал-жаб- 2. Ғылыми-техникалық
дықтардың және түрлі аспаптардың саны мен сапасын арттыру өзгерістерге тез көшу.
Ашылған жаңалықтардың
әдісімен даму – эволюциялық жол; түбегейлі жаңа техника мен
өндіріске тез енуі, жетіл-
технологияға көшу жолы революциялық жол деп аталады).
діру барысында өзгеріс-
3. Өндіріс (электрондандыру, кешенді автоматтандыру, терге тез ұшырауы.
энергетика шаруашылығын қайта құру, жаңа материалдар 3. Еңбек ресурстары
өндіру, ғарыштандыру). мамандарына қойыла-
тын талаптардың жоға-
4. Басқару (жоғары ақпараттық мәдениеттің дамуы, ақпа-
рылығы. Адамның іс-әре-
ратты бір мезгілде дүниежүзіне тарату).
кетіндегі барлық салаларда
ойлау еңбегінің үлесінің
Ғылыми-техникалық революцияға тән белгінің бірі – өндірістің техни- артуы байқалады.
калық базасының түбегейлі өзгеруі. Ғылыми білімдер мен жаңалықтар 4. Әскери техника са-
негізінде дамитын техника мен технологияда өндіріс тиімділігі және еңбек ласындағы револю-
өнімділігін арттыру мақсаттары көзделеді. ҒТР жағдайында техника мен тех- ция. Әскери техниканың
нология өндірістің мүлде жаңа салаларын қалыптастырумен қатар, дәстүрлі қарқынды өзгерістерге тү-
салалардың жабдықталуын жетілдіру арқылы экономиканың құрылымын суі мен жетілдіру жолда-
күрделендіруде. Ғылым мен өндірістің ұштасуынан Батыс Еуропа елдерінде рының жылдамдығының
технологиялық парктер, ал Жапонияда технополистер деп аталатын ғылы- артуы.
ми-өндірістік кешендер пайда болып дамуда. Қазіргі кезде дүниежүзіндегі
300-ге жуық технопарк тәжірибелік-өндірістік бағытта дамуда, олардың
өндірістік қуаты шағын. Жапониядағы технополистер ең жаңа техника мен
технологияны пайдаланатын қазіргі заманғы ірі өндіріс шоғырланған және Қазақстанда 4 технопарк
экологиялық жағынан өте қолайлы қалалар болып табылады. жұмыс бар:
1. Ақпараттық технологи-
ҒТР-дың даму бағыттары ялар паркі (ПИТ) (Алма-
Бірінші бағыт – бұл электрондандыру, яғни адам әре- ты қаласы).
2. Ұлттық индустриялы
кетінің барлық салаларын электронды есептеуіш құралдармен мұнай-химия технопар-
қамтамасыз ету. Электрондандыруға байланысты көптеген кі (Атырау қаласы).
өнеркәсіптік үдерістердің технологиясы түбегейлі өзгереді. 3. «Токамак» ядролық
Электронды өнеркәсіп бүкіл ҒТП-ның барысына әсер етеді. технология технопаркі
Бұл сала АҚШ, Жапония, Германия, кейбір жаңа индустриялы (Курчатов қаласы).
4. Ғарыштық мониторинг
елдерде жақсы даму үстінде. технопаркі (Алматы,
Екінші бағыт – кешенді автоматтандыру. Ол 1950 жылдары Астана, Приозерск қа-
электрондық есептеуіш мәшинелердің (ЭЕМ) пайда болуымен лаларында).
байланысты басталды. Автоматтандырудың жаңа кезеңі 1970
109