Page 11 - Естествознаниe
P. 11

Жарық сәулесі денеге келіп түскенде дене оның                       Ойлан
          жолына кедергі болады. Кедергі, яғни дене үлкен
          болса, оның көлеңкесі де үлкен болады. Ал кіші дене                     От жалыны неліктен
                  store nis edu kz
          жарық сәулесінің жолына аз кедергі жасайды, сон-                    көлең ке түсірмейді?
          дықтан оның көлеңкесі кіші болады. Дегенмен біз кіші
          дененің көлеңкесін үлкейтіп, үлкен дененің көлеңкесін
          кішірейте аламыз. Көлеңкенің өлшеміне дене мен жа-

          рық көзінің арасындағы арақашықтық та әсер етеді.
          Олардың арақашықтығын ұзарта немесе қысқарта
          отырып, көлеңкенің өлшемін өзгерте аламыз.
             Қазір бұл тәсілді көлеңке театрларында көп пай-

          даланады.





          Көлеңке неліктен өзгерді?                                          !       Өрт қауіпсіздігін


              Ең ұзын көлеңке тәуліктің қай бөлігінде көрінеді деп                 сақта!
          ойлайсың? Ең қысқа көлеңке ше? Көлеңкенің өлшемі тағы
          неге байланысты болуы мүмкін? Екі зерттеу жүргізіп көр.
              1. Қандай да бір дененің көлеңкесін тәуліктің әр бөлі-          Есте сақта!
          гінде бақыла. Ұзындығын өлшеп, өзара салыстыр.
              2. Қандай да бір де-                                                Көлеңке – мөлдір
          ненің көлеңкесін тәулік-                                            емес затқа жарық сәулесі
          тің бір мезгілінде, бірақ                                           түскенде пайда болатын
          әртүрлі күндері өлшеп,                                              қараңғы дақ. Көлеңкенің
                                                                              үлкен не кіші болуы де-
          салыстыр.
              Қандай  өзгешелік                                               ненің өлшеміне және
          байқадың? Өз ойыңды                                                 оның жарық көзімен
          түсіндір.                                                           арақашықтығына байла-
                                                                              нысты болады.



            ?   Сен білесің бе?


               Ертеде уақытты күнсағатпен анықтаған. Күн сәулесі
            күнсағаттың ортасындағы тік орналасқан білікке келіп
            түскенде, оның көлеңкесі сағат бетіндегі санды көрсе-
            теді.





                                                                                                 3-сабақ      11
   6   7   8   9   10   11   12   13   14   15   16