Page 65 - Естествознаниe

Желдің зиянды әрекеті де бар. Желдің күші электр Ойлан
желілерін үзіп, ағаштар мен ғимараттарды құлатып, адам
өміріне қауіп төндіреді. Теңіздер мен мұхиттарда алып Жыртқыш жануарлар
store nis edu kz
толқын туғызып, кемелерге, жағаға жақын елді мекен- неге желге қарсы жүреді?
дерге зиянын тигізеді, дала мен орман өртін өршітеді.

Жел туралы нені білу керек?

Желдің күшін пайдалану үшін немесе желден келетін зиянды болдырмау үшін адам
жел туралы нені білуі керек деп ойлайсың?

Модель жаса

Желбағардың (флюгер) үлгісін жаса.
Қажет заттар:
• пластик стақан, пластик түтік;

• түрлі түсті қағаз;
• қайшы, желім;
• кеңсе шегесі.
Желбағарыңды қолданып, желдің
бағытын анықтап көр.

Жер бетінде суық ауа мен жылы ауа үнемі ауысып ? Сен білесің бе?
отыратындықтан, желдің жылдамдығы мен бағыты Жер шарында тұ-
өзгеріп отырады. Желдің бағытын көкжиектің қай тұ- рақты, яғни үнемі бір
сынан соғуына байланысты анықтайды және оны сол бағытта соғып тұра-

бағыттың атымен айтады. Мысалы, жел солтүстіктен тын желдер бар. Біздің
соқса, оны солтүстік (С) желі деп атайды. елімізде тұрақты соға-
Желдің бағыты мен күшін анықтай білу парашют, тын 23 жел анықталған.
тау шаңғысы, желкенді қайықпен жүзу, планермен Олардың ішінде ең

ұшу сияқты белсенді демалыс және спорт түрлері күштілері – Арыстан-
үшін маңызды. ды-Қарабас, Мұғалжар,
Желдің бағытын желбағардың көмегімен анықтай- Ебі, Сайқан, Шілік, Аты-
ды. Желбағар тік білік пен оған бекітілген көлденең рау желдері. Олардың

бағыттаушыдан құралады. Бағыттаушы еркін қозғалып әрқайсысының жылдам-
тұрады. Бағыттаушының бір жағы екіншісінен ауырлау дығы туралы ғаламтор-
болады. Жеңіл бөлігіне орнатылған бағыттама әрда- дан ақпараттар тауып,
сол бойынша диаграмма
йым желдің соғу бағытын көрсетеді. Ал ауыр жағы жел- жаса.

дің көкжиектің қай тұсынан соғып тұрғанын білдіреді.

6-сабақ 65