Page 33 - Естествознаниe
P. 33

Зертте

               Металдардың қандай қасиеттері болады?
                  store nis edu kz
                                      Металл       Түсi       Қaлыңдығы       Қaттылығы Иiлгiштiгi
             Қаңылтыр қалбыр
             Темір шеге
             Сым



          Металл қалай алынады?


             Негеш инфографика құрастырды. Ол қандай үдеріс туралы айтқысы келді? Кен
          металға айналғанға дейін қандай кезеңдерден өтеді? Кенді байыту деген не? Металл
          қай кезде сұйық болады? Осы үдеріс туралы инфографикаға сүйеніп айтып беруге
          тырыс.                                                балқыту

               кен                  байыту                                            дайын өнім








                        бос тау жынысы                        домна пеші



             Металл өнімдерді қалай алады?                                       Ойлан

             Кенді көбіне ашық әдіспен карьерден қазып алады.                     Нелiктен ғарыш зымы­
          Кейбір металл терең шахтадан алынады. Қазылып                       ранын жасауға металдың
          алынған кеннің құрамында металл кені ғана емес, бос                 барлық түрін пайдалана
          тау жынысы да болады.                                               бермейді?

             Металды кеннен бөліп алу үшін түрлі үдеріс жүреді.
          Оларды бөледі, уатады, жуады. Бұл кенді байыту деп  ?                    Сен білесің бе?

          аталады. Осылайша байытылған кеннен бір немесе                          Домна        пешінің
          бірнеше металл алынады. Бұл үдеріс кен­байыту ком­                   биіктігі 10 қабатты үй­

          бинатында жүреді.                                                    мен  бірдей. Пештің
             Кейбір металды алу үшін кенді арнайы домна                        ішіндегі температура
          пешінде балқытады. Балқытылған металды белгілі                       1500°С­тан жоғары бо­
          бір пішінге келтіру үшін қалыпқа құяды, суытады.                     лады. Қазақстандағы ең
                                                                               ірі домна пеші Темір­

                                                                               тауда орналасқан.




                                                                                                 4-сабақ      33
   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38