Page 29 - Естествознаниe

Зертте Ойлан

Пайдалы қазбалар қалай пайда болады? Табиғатта алтын қандай
store nis edu kz
күйде кездесуі мүмкін?

теміртас көмір тұз

Жер қыртысын тау жыныстары құрайды. Тау

жыныстары қатты, сұйық, борпылдақ болады.
Жанартау атқылағанда жер бетіне магма шығады. Ол
суыған кезде қатты жыныстарға айналады. Осындай
қатты заттар магмалық тау жыныстары деп аталады.

Гранит, темір, алтын, күміс – магмалық тау жыныстары.
Олар таулы аймақтарда көбірек кездеседі. Есте сақта!
Шөгінді тау жыныстары жердің бетіндегі
заттардың шөгуінен пайда болады. Олар көбіне жазық Мұнай, газ, көмір, әк­

жерлерде кездеседі. Мұндай жыныстар, негізінен, тірі тас, гипс, бор тірі ағза­
лардың қалдығынан пай­
ағзалардың қалдығының ыдырап, шіріп, нығыздалуынан да болған. Тұз, саз – суда
түзілген. Бор мен әктас жануар сүйектерінің шіруінен пайда болған шөгінді тау
пайда болған. Ал тұз ежелгі теңіздер мен көлдердің жыныстары. Темір, мыс,

орнына шоғырланған. алтын, күміс, гранит –
Көмір, мұнай, газ, бор, әктас, тұз – бұлар шөгінді магмалық тау жыныстары.
тау жыныстары.
? Сен білесің бе?

Тау жыныстарын минерал деп те атайды. Олар
бір­бірінен құрамы, қасиеті, сыртқы түрі жағынан ерек­
шеленеді. Минералдар көбіне кристалдардан тұрады.
Кристалл – көпжақты, қатты табиғи дене.
Сирек кездесетін минералдарға алмаз, платина, саф
күміс, графит жатады. Кең тараған минералдарды өз
өлкемізде жиі кездестіреміз. Олар: дала шпаты, кварц,
слюда.

29
2-сабақ 29