Page 121 -

textbooks nis edu kz
7.6 Орта мәннен ауытқу. Дисперсия

 Бірнеше санның арифметикалық орта мәні сандар түзуінің қай жерін-
де осы сандар топтасатынын көрсетеді. Бұл қарастырып отырған сандар
жиынтығының "центрі" мағынасын білдіреді. Суретте көрсетілген сан- Сен білесің бе?
дық осьті берілген сандарға сәйкес нүктелеріндегі массалары бірдей кір-
тастары ілінген білік деп елестетейік,

25 30 40 45 50

1 11 1 1 1
Пьер-Симон
Лаплас
(Pierre‑Simon
Арифметикалық орта — тепе‑теңдік нүктесі. Білікте кіртастары те- Laplace), статистика-
пе‑теңдікте қалатындай барлық кіртастары ілінген білікті «қоюға» бола- ның негізін қалаушы
тын нүкте бар. Біліктегі осы нүкте арифметикалық орта болады. Физика- Маркиз де Лаплас
да бұл нүктені «массалар ортасы» деп атайды. математикалық
астрономияның
7.32 Сандық түзуде сандарды белгіле. Осы сандардың арифметикалық және ең бастысы
ортасын есептеп, оны да сандық түзуде белгіле: ста тис ти ка ның
дамуында шешуші
рөл атқарды.
а) 1, 2, 3, 4, 5; Лаплас алғашқылар-
ә) 2, 3, 4, 5, 6; дың бірі болып қара
б) 3, 4, 5, 6, 7; тесіктердің болуын
в) 10, 11, 12, 13, 14. болжады. Ол қазір
байестік статистика
Әрбір жағдайдағы орта мәнге қатысты қандай заңдылықты байқауға деп аталатын сала-
болады? ның негізін қалап,
ықтималдықтар тео‑

7.33 Марат SAT сынамалы тест тапсырды. Ол 9 әрекетте келесі ұпайлар риясын жүйелеуде
алды: шешуші рөл атқар-
ды. Ол алғашқылар-
дың бірі болып ды-
182, 186, 195, 180, 210, 182, 199, 213, 205. быс жылдамдығын

а) Мараттың алған ұпайларының орта мәнін тап. зерттеді.
ә) Ол келесі 3 әрекеттерде 190, 164 және 216 ұпай алды. Енді оның
12 әрекетінің орта ұпайы қандай болды?

7.34 Бибігүл алғашқы екі емтихандарда 192 және 166 ұпай алды. Егер
оның орташа ұпайы 190‑ға тең болса, онда ол 3 және 4‑әрекеттерді
қосқанда қанша ұпай алды

121