Page 122 -

textbooks nis edu kz
Сен білесің бе? Мысал Деректер жиынтығы берілген 1, 6, 7, 8, 13.
Статистиканың а) Орта мәнді тап. ә) Орта мәннен ауытқу.
дамуына үлкен үлес
қосқан адамдардың
бірі — Джон Граунт. Шешуі
Ол XVII ғасырдың 16

орта кезінде Лондон- а) Орта мәнді есептейміз: x 7 .
да өмір сүрген.
ә) әр санның орта мәннен ауытқуын табамыз:
17 6; 6 7 1; 77 0; 8 71 ; 13 76 .

Ауытқулардан тұратын жаңа жиынтық пайда болды. Алынған сандарды тал-
да және қорытынды жаса:
- Егер сан орта мәннен кем болса, онда оның ауытқуы ... .
- Егер сан орта мәнге тең болса, онда оның ауытқуы ... .
- Егер сан орта мәннен артық болса, онда оның ауытқуы ... .
Сандардың арифметикалық орта мәннен ауытқуларының қосындысы ... тең
Сол кезеңде көп- болады.
теген адамдардың
өмірін қиған түрлі
індеттер жиі құ- 7.35 Берілген жиынтықтың әрбір элементінің орта мәннен ауытқуын
былыстар болды. анықта: 9 м; 7 м; 12 м; 6 м; 15 м.
Оларға қатысты
барлық ақпарат Жауабы (ондық үлеске дейінгі дәлдікпен дөңгелекте):
шіркеулерде тір-
келіп сақталған
және адамдардың  Ауқым — сандардың шашыранқылығының тым тұрпайы өлшемі бо-
өмір сүру ұзақтығын лып табылады, себебі онда тек ғана екі сан ескеріледі — ең кіші және ең
зерттеу үшін қол үлкен.
жетімді болды, мы- Бірақ, таңдамадағы барлық мәндердің орта мәннен ауытқуларының қосын-
салы, ондай зерт- дысы нөлге тең болғандықтан, жиынтық элементтерінің тұрақтылығы-
теулер сақтандыру ның сипаттамасы ретінде орта мәннен ауытқулардың квадраттарының
компаниялары үшін қосындысын қолдануға болады (неғұрлым аз болса, соғұрлым жақсы).
маңыз ды. Стати-
стика әдістеріне
негізделіп Лондон- Ауытқулардың квадраттарының арифметикалық орта мәні дисперсия деп
2
дағы халық санын аталады және ол S арқылы белгіленеді.
n
1
2
2
жуықтап есептеуге x x ... x 2
x
x
x

арналған бірінші S 2 .
2
ғылыми жұмысты n
Граунт орындаған.
7.36 Екі сандар жиынтығы берілген. Оларды сындық түзуде белгіле. Әр
жиынтықтың дисперсиясын есепте. Қай жиынтықтың дисперсиясы
үлкен?
а) 2, 3, 7 және 1, 2, 3; ә) 2, 3, 4, 7 және 1, 5, 6, 8.
122