Page 228 -

№4 зертханалық жұмыс
«Серпімділік күшінің серіппенің
созылуына тәуелділігін зерттеу»

Құрал-жабдықтар: серіппе, әрқайсысының массасы 50 г
болатын жүктер жиынтығы, сызғыш, штатив.
Құрал-жабдықтарды пайдалануға кірісердің алдында d
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
нұсқау лықты (сұрақты) мұқият оқып шық. c
1-суретте көрсетілгендей құрал-жабдықтарды орнат. Серіп-
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
пені ілген соң, оның созылуына жеткілікті орын қалғанына 1-сурет
көз жеткіз.
1) Серіппенің төменгі шеті мен партаның беті арасындағы қашықтықты
өлше (d ,мм)
0
2) Төмендегі кестені (b) бөлімі бойынша нәтижелерді жазу үшін пай-
далан. Ұзындық өлшеулері миллиметрмен жазылуы керек.
Массасы 50 г деп белгіленген жүкті серіппеге іл. F серпімділік күшін
есепте және кестеге жаз (g=10 Н/кг).
Серіппенің төменгі шеті мен партаның беті арасындағы d қашық-
тықты өлше.
∆x = (d – d) теңдеуінің көмегімен серіппенің созылуын есепте (e).
0
∆x-нің мәнін кестеге жаз. Кестеде өлшем бірлігін көрсет.
Тәжірибені массасы 100 г, 150 г, 200 г, 250 г және 300 г жүктермен
қайтала. Кестеге қажетті мәндерді енгіз.
кесте
Жүктің массасы, Күш, Арақашықтық, Созылу,
m / г F / Н d / мм ∆x = (d – d) /
0
0 0
50
100
150
200
250
300

3) Сенің d арақашықтықты өлшеулеріңнің сенімділігіне көз жеткізуге
болатын бір әдісті қысқаша сипатта.
4) Өз нәтижелеріңді ∆x-нің (ордината осі) F-ке (абсцисса осі) тәуелділік
графигін салу үшін пайдалан.
5) Графиктен G градиентін анықта.
Оны қалай анықтағаныңды графикте сызып көрсет.
6) G градиенті сандық қатынастары бойынша 1 / k тең, мұндағы k –
серіппенің қатаңдық коэффициенті.
Серіппенің қатаңдық коэффициенті k-ны есепте. Өлшем бірлігін
көрсет.
Серпімділік күші пен серіппенің созылуы арасындағы тәуелділік
қандай?

228
228