Page 69 -

Физика
Үйкеліс күшін қалай арттыруға болады?

● кедір-бұдыры бар доңғалақ пайдалану арқылы;

● жолдың бетін кедір-бұдыр ету үшін жолға құм төсеу арқылы;

● бетке әсер ететін қысым күшін арттыру арқылы

Үйкеліс күшін қалай есептеуге болады?
textbooks nis edu kz
● протекторы бар доңғалақ пайдалану арқылы;

● жолдың бетін кедір-бұдыр ету үшін жолға құм төсеу арқылы;
● бетке әсер ететін қысым күшін арттыру арқылы. Неліктен қозғалатын бөлшектер
арасына мойын тірек
Үйкеліс күшін қалай есептеуге болады? орналастырады?
Үйкеліс күшін келесі формула арқылы есептеуге болады:

F =μ∙Н
үйк

μ=үйкеліс коэффициенті

(Берілген коэффициент жанасатын бет түрлеріне тәуелді. Екі бірдей
бет үшін көбінесе тыныштық үйкеліс коэффициенті домалау үйкеліс
коэффициентінен үлкен. Тыныштық күйіндегі денені қозғалту үшін,
қозғалып келе жатқан дененің қозғалыс күйін сақтауға қарағанда, Н
көбірек күш керек.)

және Н = қалыпты әсер ету күші
F
(Тірек бет тарапынан денеге әсер ететін күш. Оның әсері тірек үйк
бетіне перпендикуляр.)

ЗЕРТТЕУ Нысан бетінің ауданы үйкеліс күшіне қалай әсер ететінін
зертте. Эксперимент өлшеулерін тұрақты болатындай минимал
әр бет түрімен үш рет қайтала. Жоғарыда берілген формуланы
қолданып, сырғанау үйкеліс коэффициентін анықта.

СҰРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР

1. Үйкеліс күшінің негізгі түрлерін сипатта.
2. Ойлан:
a) су және кір допты қалай ұстап алуға болатынын;
ә) тар жүзікті шешу үшін сабынды қалай қолдану керектігін;
б) шығыршықты коньки тебу туралы.

Қандай беттер арасында үйкеліс пайда болады? Берілген үйкелістер пайдалы ма әлде
пайдасыз ба? Жауабыңды түсіңдір.

69