Page 87 -

Физика
Есеп шығару мысалы

Массасы 1,5 кг ойыншық салынған қорап 80 см биікке көтерілді. Осы жағдайда
атқарылған жұмысты есепте.

Берілгені ХБЖ Шешуі

m = 1,5 кг F = P = mg
h = 80 cм 0,8 м s = h
textbooks nis edu kz
А = ?
A = F ∙ s = mg ∙ h
Н
A = 1,5 кг ∙ 9,8 ∙ 0,8 кг = 11,76 Дж
кг
Жауабы: А = 11,76 Дж

ТАПСЫРМА Келесі суреттерде қандай күштердің әсерінен оң және теріс жұмыс атқа-
рылады?

1 2 3

ЗЕРТТЕУ Суретте бейнеленген жүйенің көмегімен механикалық жұмыс пен күштің
арасындағы өзара байланысты зертте:

1. Дененің үстел бетімен сырғи бастайтын нүктесіндегі күш неге тең? Егер массасы
100 г жүкті дененің үстіне қойса күш өзгере ме? Егер 200 г, 300 г
болса ше?

2. Механикалық жұмыс үстел бетінің материалына және жанасу
ауданына тәуелді ме?

3. Нәтижеге талдау жасап, сәйкес кестеге толтыр. Қорытынды жаса.

СҰРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР

1. Келесі жағдайларда қан- 2. Қазақстандық ауыр атлет, Илья Ильин,
дай күштердің әсерінен әлем чемпионатында массасы 242 кг
жұмыс атқарылатындығын зілтемірді 2,1 м биіктікке көтеріп жаңа
түсіндір: Әлемдік Рекорд орнатты.
а) Оның атқарған жұмысын анықта.
а) шана таудан сырғанап
барады; ә) Егер Ильяның бойы ұзынырақ
болса, ол атқарған жұмыс қалай
ә) тас тік төмен құлап ба- өзгерер еді?
рады;
б) Ауыр атлетшілер үшін қайсысы тиімді: бойының ұзын болғаны ма
б) мәшине тегіс жолда те- әлде қысқа болғаны ма? Неге?
желеді.
3. Айдын үйдің 7-қабатына алдымен баспалдақпен көтерілген, содан соң
жедел сатымен көтерілген. Екі жағдайда Айдынның атқарған жұмыстарын
салыстыр.

87