Page 55 -

Зерттеңдер
Сөндірілген және сөндірілмеген әк алу экспериментінің жоспарын ХИМИЯ
жасаңдар.
textbooks nis edu kz

Әктастың
кішкентай
түйіршіктері
Үштаған

Жоғары
температура Нихром сымы
Отқа
төзімді
түпқойма

Бұл эксперимент қауіпті ма? Эксперимент жүргізу үшін қандай
қауіпсіздік шараларын қолдану керек? Қыздыру және суыған өнімге су
қосу кезіндегі бақылауларыңды жазыңдар. Эксперимент нәтижелерін
түсіндіріңдер.
Әктасты күйдірген кезде «қайнаған әк» алынады. Себебі сумен
әрекеттескен кезде экзотермиялық реакция жүреді де, жылу
бөлінеді. Химиктер бұл үдерісті «әктің сөнуі» деп атайды. Әктас кальций
карбонаты болып табылады. Кальций карбонатын қыздырған кезде
көмірқышқыл газы бөлінеді де, кальций оксиді қалады. Егер оған су
қосса, кальций гидроксиді немесе «сөндірілген әк» түзіледі.
Сөндірілген және сөндірілмеген әк алу реакциясының теңдеуін
сөзбен жазыңдар.

1-тапсырма
Үйді әктеу кезінде қолданылатын сөндірілген әк алу үшін қандай
ыдыс қолдану керек?

Әктасты тау жынысын бұзып, содан кейін оны кесектерге
майдалайтын қуатты роторлы экскаватор арқылы өңдейді. Ұсақтау,
тиеу және тасымалдау бір мезгілде уатып-сұрыптағыш бункерде
жүзеге асырылады, себебі шикізат зауытқа жіберіледі.

2-тапсырма
Зауытта шикізатты не істейді? Әктастан не алынады? Роторлы экскаватор

Орындаңдар

1. Неліктен осы кезге дейін аппақ ескерткіштер 4. Үнемі ылғал болып тұратын ортада
әдемі күйінде сақталып қалды? сөндірілмеген әк көзге түсіп кеткен жағдайда
2. Құрылыс материалы және химиялық заттар не болады?
көзі ретінде әктастың қандай ерекшелігі бар? 5. Кальций карбонатының құрамында әктастан
3. Неліктен сөндірілген әкты пайдалану басқа қандай заттар болуы мүмкін?
алдында белгілі бір уақыт қойып 6. Әктасты күйдіру кезінде қандай өзгеріс
қалдыратынын түсіндіріңдер. жүреді? Әктасты күйдіру үдерісінің сызбасын
сызыңдар. Әктасты күйдіру үдерісінің
теңдеуін сөзбен жазыңдар.

55