Page 59 -

Қазақстанда шамамен 180 млн га жер
пайдалануға жарамсыз деп есептеледі. ХИМИЯ
Шамамен 10 млн га жер радиоактивті
textbooks nis edu kz
және зиянды заттармен ластанған. 30
млн га жерде өнеркәсіптік кәсіпорын-
дар орналасқан.
Кен өнеркәсібінде шикізатты өн-
діру және өңдеу үшін су пайдаланы-
лады, ал қалдық сулар суқоймасын
ластауы мүмкін. Қалдық су құрамында
ауыр металл тұздары, мышьяк, фтор,
сынап сияқты т.б. улы заттар болады.
Электр қуатын алу үшін табиғи
газ, көмір, мұнай көп жағылады. Осы
кезде атмосфераны ластайтын зиян-
ды газдар түзіледі. Зиянды шығарын-
дыларға көмірқышқыл газы, күкірт
және азот оксидтері, радиоактивті
қосылыс тар жатады. Қышқыл жауын
азот оксидтері мен күкірт диоксиді
сумен әрекеттескен кезде түзіледі.
Ғалымдар ғаламшарға келетін зиянды азайту үшін жаңа әдістер ойлап табуда.
Қазақстандағы «EXPO – 2017» халықаралық көрмесі табиғи ресурстарды тиімді
пайдалануға арналды.

Орындаңдар
Сендер білесіңдер ме?

1. Қазақстандағы экологиялық тұрғыда қолайсыз жерлерді атаңдар.
Табиғат пайдалану және табиғат қорғау негіздері
2. Мұнай өндіру Каспий теңізінің экологиялық жағдайына қалай әсер етуде?
• Киото хаттамасына Қазақстан Республикасының Президенті қол қойған
3. Қоршаған ортаны ластайтын өнеркәсіптік кәсіпорындарды атаңдар. газдарының
(12 наурыз, 1999 ж., № 84). Бұл хаттама мемлекеттерге жылыжай
шығарындыларын шектеуді және қысқартуды міндеттейді.
4. Үлкен қалалар мен өнеркәсіптік орталықтарда ауаны не ластайды?
• Қазақстан Республикасының «Біріккен Ұлттар Ұйымының климатты өзгерту
5. Суқоймалар мен өзендердің, жерасты суларының тазалығы мен табиғи қорын
қалай сақтауға болады?
туралы Нобайлы Конвенциясына Киото хаттамасын ратификациялау туралы»
заңына Қазақстан Республикасының Президенті қол қойған (26 наурыз 2009 ж.,
6. Көмір, мұнай және газ өндіретін кәсіпорындардың ауаға әрі суқоймаларға
№144 – IV).
зиянды шығарындылары мен қалдық суларын қандай техникалық тәсілдер
арқылы азайтуға болады?

Орындаңдар

1. Қазақстандағы экологиялық тұрғыда қолайсыз жерлерді атаңдар.
2. Мұнай өндіру Каспий теңізінің экологиялық жағдайына қалай әсер етуде?

3. Қоршаған ортаны ластайтын өнеркәсіптік кәсіпорындарды атаңдар.
4. Үлкен қалалар мен өнеркәсіптік орталықтарда ауаны не ластайды?
5. Суқоймалар мен өзендердің, жерасты суларының тазалығы мен табиғи қорын
қалай сақтауға болады?
6. Көмір, мұнай және газ өндіретін кәсіпорындардың ауаға әрі суқоймаларға
зиянды шығарындылары мен қалдық суларын қандай техникалық тәсілдер
арқылы азайтуға болады?

59