Page 88 -
P. 88
10.2. Химиялық формулалар
textbooks nis edu kz
Химиялық таңбалар Адамдар өз ойларын жеткізу үшін түрлі таңбаларды пайдаланған.
не үшін қажет? Ерекше таңбалар мен арнайы тіл химияға да керек. Алхимиктер нақты
Оларды химиктер не заттарды таныстыру және сипаттау әдістерін жасады. Олар «таза»
үшін пайдаланады? металл – алтынды алу әдістерін сипаттау үшін өздерінің таңбасын
жасауға ұмтылды.
Сендер білесіңдер ме?
Кремний – оттектен кей-
ін-гі Жердегі ең көп таралған
элемент. Табиғатта кремний,
негізінен, бір кремний ато-
мы екі оттек атомымен бай-
алтын күміс мыс қалайы
ланысатын кремний оксиді
түрінде кездеседі. Кремний
диоксидінен шыны алынады.
Шыны Қазақстанда көп мөл-
шерде өндіріледі.
қорғасын сынап темір
Алхимия таңбалары
1-тапсырма
Сендер үшін алхимияның таңбалары нені білдіреді? Өздеріңнің
туған күндеріңе реттік нөмірі сәйкес келетін элементті таңдап алып,
оның таңбасын ойлап табыңдар.
Заманауи химияда химиялық таңбалар мен формулалардың тілі
пайдаланылады. Әрбір химиялық қосылыс жеке формула түрінде
жазылады. Бұл жазба жай немесе күрделі қосылыстардың құрамына
қандай элементтердің кіретінін және қандай қатынаста болатынын
көрсетеді.
Зерттеңдер
H O + H SO
2 2 4
Судың электр тогының әсерінен ыдырауын көрсететін
экспериментті қараңдар. Алынған газдарға тест жүргізу керек. Өз
бақылауларыңды сипаттап, сұрақтарға жауап беріңдер.
1. Қандай газдар бөлінді?
2. Әрбір газ қандай мөлшерде бөлінді?
Оттек Сутек 3. Судың молекулалық формуласы туралы қандай болжамдар
H (г) бинарлы қосылыстар деп атайды, мысалы, NaCl және СаО. Бинарлы
O (г) жасауға болады?
2
Жай қосылыстар екі элементтен тұрады, сондықтан оларды
2
қосылыстардың атаулары моно-, ди-, три-, тетра- және т.б. сөз
алдына қосылатын қосымшалардан басталады. Олар молекуладағы
Анод Катод атомдардың санын көрсетеді. Мысалы, көміртек монооксиді СО,
көміртек диоксиді СO , темір трихлориді FeСl және т.б.
2 3
Оттек элементі жай зат ретінде молекулаға біріккен екі оттек
атомынан тұратыны белгілі. Жай зат оттектің екі атомынан тұратынын
білесіңдер. Сонда оттектің химиялық формуласы – О . Оттек
2
таңбасының төменгі оң жағында тұрған 2 саны индекс деп аталады.
Судың ыдырау сызбасы
Индекс молекула құрамында оттектің 2 атомы бар екенін көрсетеді.
88
