Page 12 -

1.4 Саңырауқұлақтар патшалығының айрықша

белгілері

Саңырауқұлақтар – тірі табиғаттың ерекше Бактериялар сияқты саңы-
textbooks nis edu kz
патшалығы рауқұлақтар да – Жерді ме-
кендеген алғашқы тірі ағ-
Саңырауқұлақтар жерүсті және су экожүйелерінің міндет-
залардың бірі. Ғалымдар
ті құрамбөлігі болып табылады және суда, топырақта, ауада саңырауқұлақтарды арнайы
кездеседі. Саңырауқұлақтардың құрылымы мен ерекшелік- бір жеке патшалыққа топ-
терін зерттеумен микология ғылымы айналысады. тастырды. Саңырауқұлақ-
Саңырауқұлақтар – бұл өсімдіктер мен жануарлар сипат- тар дың құрылысы мен
тамалары бар тірі ағзалардың үлкен және алуан түрлі тобы. тіршілігінің қандай ерек-
шеліктері оларды жеке бір
патшалыққа жатқызуға
Саңырауқұлақтардың Саңырауқұлақтардың мүмкіндік беретінін ойла-
өсімдіктермен ұқсастығы жануарлармен ұқсастығы нып көр.
- саңырауқұлақтарда жасуша - жасуша қабырғасында хитиннің
қабырғасы бар; болуы;
- қоршаған ортадан қоректік - саңырауқұлақтар жасушасында
заттарды сіңіреді (осмос); хлоропластар мен хлорофилл жоқ;
- спорамен және вегетативті - несепнәрдің (зат алмасу өнімі)
(жіпшумақтар бөліктерімен) түзілуі мен бөліп шығарылуы;
көбейеді; - гликогеннің (қоректік зат қоры)
- шектеусіз өсе алады; жинақталуы;
- қозғалу қабілеті болмайды. - гетеротрофты қоректену типіне
жатады. Тірек сөздер
Микология, хитин, гликоген,
Саңырауқұлақтарды жіктеу төменгі/жоғары сатыдағы
саңырауқұлақтар, мицелий,
Саңырауқұлақтар патшалығы төменгі (денесі бір жасу-
спорангий, спора, мукор,
шадан тұрады) және жоғары сатыдағы саңырауқұлақтарға ашытқы, қалпақты саңырау-
бөлінеді. құлақ, жемісті дене, қалпақ-
Төменгі сатыдағы саңырауқұлақтардың жіпшесі – тар- ша, түбіртек, жіпше, пеницилл,
мақталған көпядролы мицелий. Ол үлкен болып өсіп кеткен пенициллин, паразит саңырау-
құлақтар.
біржасушалы ағза болып табылады. Мицелийде қара түсті дөң-
гелек спора түзетін спорангийлер пайда болады. Солардың
көмегімен саңырауқұлақ көбейеді. Төменгі сатыдағы саңырау-
құлақтарға ақ зең немесе мукор жатады. Саңырауқұлақ нан
немесе көгөністердің бетінде жиі дамиды. Тұрмыста мукор
азық-түлік өнімдеріне зиян келтіргенімен, табиғатта өлі ағза-
лардың қалдықтарын ыдырату арқылы пайда келтіреді. Нандағы мукор саңырауқұлағы
Спорангийлер
Зерттеу Азық-түлік өнімдерінде өскен зең саңырауқұлақтарынан
уақытша микропрепарат әзірле. Дайындалған микропрепараттарды мик- Споралар
роскоппен ұлғайтып, олардың сыртқы құрылыс ерекшеліктерін анықта.
Микроскоппен көргеніңді оқулықтағы суретпен салыстыр. Суретін салып, Мицелий
құрылыс бөліктерін жаз.
Мукор Пеницилл
12