Page 145 -

никалық (МАГАТЭ (Атомдық энергия бойынша халықаралық Аймақтық ұйымдар
агенттік) және т.б. белгілі бір географиялық
аймақтың шеңберінде
Дүниежүзілік ұйымдар. Дүниежүзіндегі ең ірі және маңыз-
елдердің даму бағдарла-
ды халықаралық ұйым – Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ). БҰҰ-ның маларын жүзеге асыра-
ішінен құрылған белгілі мақсатта жұмыс жасайтын бірнеше ұйым ды. Мұндай ұйымдардың
бар. Олардың қатарына ЮНЕСКО, ЮНКТАД, ФАО, ЮНИСЕФ, қызметі аймақтық ынты-
мақтастық, бірлескен қа-
және ұлттық шаруашылығын дамыту мақсатында экономи-ҰСҚА
БДҰ (Бүкілдүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы) т. б. жатады.
уіпсіздік, экономикалық,
Әскери ұйымдар біртұтас қорғаныс жүйесін құрайтын,
әлеуметтік, мәдени және
қауіпсіздікті сақтау қызметін атқарады. Осындай ұйымға Сол-
басқа да салалар болуы
түстік Атланттық келісім ұйымы (НАТО) жатады.
мүмкін. Оларға Еуропалық
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Одақ (ЕО), Еуропадағы қа-
Салалық мемлекетаралық ұйымдар – мемлекеттердің
уіпсіздік және ынтымақтас-
белгілі бір саладағы саясатын үйлестіру арқылы экономи-
тық ұйымы (ЕҚЫҰ), Афри-
калық бірлескен ұйым – мұнай экспорттаушы елдер (ОПЕК),
калық бірлік ұйымы (АБҰ)
Дүниежүзілік сауда ұйымы (ДСҰ), МАГАТЭ (ядролық энерге-
Оңтүстік-Шығыс Азия
тика саласындағы интеграция), Интерпол (әлемнің полиция
ЖОБАЛЫҚ Н
елдерінің қауымдастығы
(АСЕАН), Оңтүстік Амери-
қызметтерін біріктіру) және т.б.
каның ортақ нарығы (Мер-
Аймақтық ұйымдар құрамындағы елдер экономикасын
косур), Солтүстік Амери-
калық еркін сауда аймағы,
калық интеграциялық бірлестіктерге бірігеді. Сыртқы сауда (НАФТА), Тәуелсіз Мемле-
айналымын дамытуда дүниежүзілік шаруашылық аумағында кеттер Достастығы (ТМД)
экономикалық интеграцияның бірнеше түрі бар. Олар – еркін және т. б. жатады.
сауда аймағы, кедендік одақ, ортақ нарық, экономикалық одақ
және тауарлық ұйым. Мысалы, Қазақстан, Ресей, Белоруссия
елдері 2010 жылы ортақ кедендік одақ құрды. Басты мақсаты
– үш ел арасындағы сауда-саттықты дамыту, ортақ кедендік
аумақ, яғни арнайы қорғау, өзара сауда шеңберінде кедендік
баж салығы және экономикалық сипаттағы шектеулер қолда- ▲ НАТО
нылмайтын сауда-экономикалық интеграция.
Қазақстан Республикасы тәуелсіздігін алған соң өзіндік
сыртқы саясаты ұстанымын қалыптастыру мақсатында халықа-
ралық ұйымдарға мүше болды. Қазақстан геосаяси жағдайын
ескеріп, халықаралық қатынастарды дамыту үшін ТМД, БҰҰ, ▲
ЕҚЫҰ және әртүрлі интеграциялық ұйымдардың мүшесі бол- ТМД
ды. Осы арқылы елдегі және әлемдегі ғаламдық мәселелерді
шешуге өз үлесін қосып, белсенділік танытуда. Халықаралық
ұйымдарға мүше болу арқылы сыртқы саяси байланыстарды
тұрақтандыру, елдің кауіпсіздігін сақтау, саяси және экономи-
калық қарым-қатынастарда әлемдік, аймақтық құрылымдарға ▲ НАФТА
ену арқылы елдің дамуы үшін сыртқы байланыстарды дамы-
туды көздеді.
ПРАКТИКАЛЫҚ ТАПСЫРМА
Кескін картаға таңдау бойынша ОПЕК, ТМД, АСЕАН, НАТО ұйымдарына
мүше елдерді түсір.
▲ АСЕАН

145