Page 144 -

СЕН БҰЛ САБАҚТА: 6.2 Халықаралық ұйымдар
халықаралық
ұйымдарды деңгейі Халықаралық қатынастар – әлемдік аренада мемлекеттердің
және мақсаты бойынша
топтастырасың. өзара іс-әрекеттері мен байланыстарын реттейтін сала. Ол
елдердің бір-бірімен әлеуметтік, экономикалық, саяси күштер
арасындағы құқықтық, дипломатиялық және басқа да бай-
ТІРЕК СӨЗДЕР:
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
ланыстар мен өзара қарым-қатынастардың жиынтығы және
■ бірігу
халықаралық жүйедегі өзара әрекеттесудің әмбебаптығын
■ ұйымдар
білдіреді. Халықаралық қатынастар негізінде мемлекеттер
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
■ экономика халықаралық ұйымдарға бірігіп, елдер арасындағы экономи-
■ қарым-қатынас калық-саяси, саяси байланыстарды реттей бастады. Бұл елдер
арасындағы қарым-қатынастың жақсаруы мен халықаралық
Халықаралық қатынастардың дамуына және мемлекетаралық сауда, мәдени
ұйымдар қандай байланыстардың жаңа бір даму сатысына әсер етті.
мақсатта құрылады? Халықаралық қатынастардың субъектілері ұлтаралық кор-
порациялар, діни бірлестіктер, қоғамдық-саяси қозғалыстар
және мемлекеттер болып табылады. Халықаралық ұйымдар
бірлесу түріне байланысты үкіметаралық және үкіметтік емес
болып бөлінеді.
Халықаралық ұйым –
халықаралық құқықтық Халықаралық ұйымдардың түрлері
нормаларға сай және қа-
Үкіметаралық (мемлекетаралық) Үкіметтік емес (мемлекеттік емес)
жетті қорғау жүйесі бар,
халықаралық ұйымдар ұйымдар
саяси, экономикалық, мә-
дени, ғылыми, техникалық, Халықаралық келісімдер Үкіметтік емес халықаралық
құқықтық және басқа да негізінде белгілі бір халықаралық ұйымдар – жеке немесе заңды
салалардағы ынтымақтас- мәселелерді шешуге, тұлғалардың бірігуі нәтижесінде
тық үшін халықаралық көздеген мақсатқа жету үшін құрылған, қызметі үкіметтің
шарттар негізінде мемле- мемлекеттердің күш-жігерін ресми сыртқы саясатынан
кеттердің бірлестігі. үйлестіру және өзара қарым- тыс жүргізілетін ұйымдар.
Ұйымдардың мүшелері:
қатынас арқылы елдің ресми
өндірушілер ұйымы, жеке
сыртқы саясатының шеңберінде
фирмалар мен компаниялар,
жүргізілетін шаралар.
ғылыми ұйымдар және т.б.
ЗЕРТТЕ! Үкіметтік және ▲ 1-кесте. Халықаралық ұйымдардың түрлері
үкіметтік емес ұйымдар-
дың ерекшелігі қандай? Халықаралық үкіметаралық ұйымдардың мақсаты мем-
Үкіметтік емес ұйымдар- лекеттердің саяси ұстанымдарын емес, ортақ саяси немесе
дың қызметі бойынша
мысал келтір. экономикалық стратегиясы бар интеграцияны үйлестіру, ын-
тымақтастықты дамыту болып табылады. Оларды геосаяси
белгілері және қызмет бағыты бойынша жіктеуге болады.
Геосаяси белгілері бойынша: әмбебап (БҰҰ); аймақаралық
(Ислам конференциясы ұйымы); аймақтық (ЕҚЫҰ), субаймақтық
(Бенилюкс) ұйымдар бар.
Қызмет бағыты бойынша: жалпы мақсатты (БҰҰ); экономика-
лық (ДСҰ); әскери-саяси (НАТО); қаржылық (ХВҚ); ғылыми-тех-

144