Page 142 -

СЕН БҰЛ САБАҚТА: 6.1 Елдерді экономикалық даму
елдерді экономикалық деңгейі бойынша топтастыру
даму деңгейі бойынша
топтастыруды оқып
үйренесің. Қазіргі кезде дүниежүзінің саяси картасында 250-ден астам
мемлекет болса, оның 200-ге жуығы – тәуелсіз мемлекеттер.
ТІРЕК СӨЗДЕР:
Бұл мемлекеттер ұзақ жылдар бойы әлеуметтік-экономика-
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
■ экономикасы жоғары лық дамуды бастан өткерді. Кейбір мемлекеттер ғылым мен
дамыған елдер
техника саласында ең соңғы жетістіктерге жетуде. Ал кейбір
■ дамушы елдер мемлекеттердің саясат пен экономикада ықпалы жоғары.
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Бірқатар мемлекеттердің экономикасы өте төменгі деңгейде.
Елдердің Бүгінгі күні мемлекеттердің экономикалық деңгейін анықтайтын
экономикалық
даму деңгейін арнайы критерийлер бар. Олар: жан басына шаққандағы ЖІӨ
анықтауда қандай көрсеткіші; мемлекеттің экспорты мен импорт көлемі; адам
критерийлерге әлеуетінің даму индексі (АӘДИ).
сүйенеміз? Неліктен
дүниежүзі елдерінің
экономикалық даму
деңгейі әртүрлі?

50,000$ +
Жалпы ішкі өнім (ЖІӨ)
35,000$ - 50,000$
(Gross Domestic Product,
20,000$ - 35,000$
GDP) – мемлекет аумағын-
да өндірілген барлық та- 10,000$ - 20,000$
уарлар мен көрсетілген 5,000$ - 10,000$
қызметтер, іске жұмылды- 2,000$ - 5,000$
рылған капиталдың жиын- < 2,000$
тық құны. ЖІӨ-нің жан мәлімет жоқ
басына шаққанда мемле-
кеттің әлеуметтік-экономи- ▲
калық даму деңгейінің ең Дүниежүзі бойынша елдердің жан басына шаққандағы ЖІӨ картасы
маңызды көрсеткіші болып
табылады. І тип. Бұл мемлекеттердің саяси-экономикалық дамуы мен
жан басына шаққандағы жалпы ішкі өнім деңгейі де жоға-
ПРАКТИКАЛЫҚ
ТАПСЫРМА рылығымен ерекшеленеді. Бұл типке кіретін мемлекеттерді
1. Картаны қолданып, бірқатар ерекшеліктеріне қарай топтастыруға болады.
дүниежүзі елдерінің 1. Жоғары дамыған «Үлкен жетілік» елдері: АҚШ, Жапония,
ЖІӨ-нің жан басына Германия, Франция, Ұлыбритания, Италия, Канада. Бұл мемле-
шаққандағы жоғары кеттер әлемдік ЖІӨ-нің 47%-ын және халықаралық сауданың
көрсеткішке (35000 51%-ын береді.
–50000+ АҚШ долла-
ры ) ие мемлекеттерді 2. Еуропаның жоғары дамыған шағын капиталистік елдеріне
анықта. Аустрия, Бельгия, Дания, Люксембург, Нидерланд, Норвегия,
2. Анықтаған мемлекет- Финляндия, Швейцария, Швеция т. б. кіреді. Бұл мемлекет-
тердің жан басына тер халықаралық еңбек бөлінісінде өндірістік емес салаға
шаққандағы ЖІӨ-нің маманданған. (Мысалы, Швейцария банк қызметін жүргізуге
жоғары болуын бірне-
ше мысалмен түсіндір. маманданған.) Батыс Еуропаның аумағы шағын елдері: Ан-

142