Page 106 -

7.1 Орталық жүйке жүйесі

Әрбір секунд сайын
ми мыңдаған Жүйке жүйесінің маңызы
ақпаратты өңдеп,
жауап беріп отырады. Жүйке жүйесінің қызметтерін сенсорлық, байланыстыр-
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
Мысалы, оқып ғыштық, қозғалыстық деп үш топқа жіктеуге болады.
отырғанда ми көз Сенсорлық немесе сезгіштік қызметі: сезгіш рецепторлар
арқылы ақпаратты
қабылдап, талдап, ішкі, сыртқы тітіркендіргіштердің әсерін қабылдап, ақпаратты
жауап қайтарады. орталық жүйке жүйесіне жіберіп отырады.
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Дәл осы уақытта Байланыстырғыш қызметі: сезгіш жүйкелерден алынған
ми жүрек соғысы мен ақпаратты жүйке жүйесі талдап, тиісті жауап түрін анықтайды.
дене температурасын Моторлық немесе қозғалыстық қызметі: тітіркендіргіш
реттеп отыр. Жүйке
жүйесі қалайша бүкіл әсері қабылданып талданғаннан соң бездер немесе бұлшық
ағзаны басқарады? еттерді басқару арқылы жүйке жүйесі нақты бір қимыл түрін
жауап түрінде жүзеге асырады. Жүйке жүйесі орталық және
шеткі бөлімдерге бөлінеді. Орталық жүйке жүйесі шеткі жүйке
ТІРЕК СӨЗДЕР: жүйесінен ақпарат жинап дененің реакцияларын реттейді.
Осы реакциялардың көпшілігі мидың басқаруымен жүреді.
■ ми
Жұлын рефлекстік әрекеттерге жауапты.
■ жұлын
1-ТАПСЫРМА. Төменде ұсынылған "Жүйке жүйесінің бөлімдері" сызба-
■ ми діңі
дағы ақпаратты пайдаланып, жүйке жүйесі бөлімдерінің құрылымдарын
■ мишық анықта.

Орталық жүйке жүйесі

1-ТАЛҚЫЛАУ. Көптеген Орталық жүйке жүйесіне ми мен жұлын жатады. Жұлын
елдерде мотоциклшілер ми мен дене мүшелерін байланыс тырушы мүше. Ми ағзадағы
мен велосипедшілер- барлық мүшелер жүйелерді үйлестіру және реттеу қыз метін
ден шлем кию талап атқаратын дененің орталық басқарушы мүшесі. Мида нейрон
етіледі. Олар шлем ки-
меген жағдайда штраф денелерінен тұратын негізгі қызметтік орталықтары немесе
салу дұрыс деген оймен ядролар болады. Осы ядролардағы нейрондардың өлуінің
келісесің бе? Неліктен? салдарынан аяқ-қол, бастың дірілдеуі, салдануымен сипатта-
латын, Паркинсон ауруы дамиды. Бұл нейрондар жаңаруға
қабілетсіз болғандықтан бұл ауру емделмейді.
Мидың ми қыртысы, аралық ми, ми діңі және мишық де-
Ми қыртысы ген 4 бөлімін ажыратуға болады. Ми қыртысы екі үлкен ми
сыңарларынан тұрады. Олардың әрқайсысы нейрондардан
тұрады. Нейрондардың кейбіреулері ғана бөлініп жаңа жа-
Таламус сушаға айнала алады.
Гипоталамус
Ортаңғы ми Аралық ми арқылы жұлын, шеткі жүйке жүйесі мен мидың
Ми көпірі басқа бөлімдерінен алынған барлық ақпарат миға жеткізіліп,
Мишық Сопақша ми қайтадан денеге қарай таралып отырады. Аралық мидың не-
Жұлын
гізгі екі орталығына гипоталамус пен таламус жатады. Тала-
▲ Мидың құрылысы муста ми қыртысы мен шеткі бөлімдері және жұлын мен ми

106