Page 45 -

А1. Солтүстік жартышарда А2. Оңтүстік жартышарда А3. Солтүстік жартышарда А4. Оңтүстік жартышарда География
сағат тіліне қарсы сағат тілі бағыты сағат тілі бағыты сағат тіліне қарсы
бағытта бойынша бойынша бағытта

Циклон Циклон Антициклон Антициклон
textbooks nis edu kz

Ә Антициклон (грекше
B Полярлы шығыс желдер
«anti» – қарсы, «cyclon» – ай-
H H
налым) – атмосфералық қы-
Қоңыржай сымы жоғары аймақ, яғни
ендіктің батыс
желдері жоғарғы қысым жүйесі. Қы-
B B сым орталығынан шетіне қа-
B
рай төмендей береді.
Циклон (грекше «cyclon» –
Пассаттар айналушы, айналым) – ат-
Экватор
H H H мосфераның қысымы төменгі
Пассаттар аймағы. Циклонда ауа қысы-
мы ортасынан шетіне қарай
артады.
B
B B Желдің жылдамдығы
29 м/с -тан асса ол дауыл бо-
лады. Жел жылдамдығын м/с-
пен өлшейді. Желсіз немесе
H H
жел жылдамдығы 1 м/с-тан
B
Полярлық шығыс желдер аспайтын күндерді тымық деп
атайды.

Әлемдегі тұрақты желдердің таралуы

СЕНІҢ КЕЗЕГІҢ!

1. Атмосфералық қысым дегеніміз не?
2. Жел дегеніміз не? Желдердің пайда болу себебі мен түрлерін талқылаңдар. Жылдамдығы неге
өзгереді?
3. Жоғары қысым мен төмен қысым дегеніміз не? Айырмашылығын түсіндір. А суреттерін зерделе.
4. Жоғары және төмен қысым аймақтарын картадан көрсетіп, дүниежүзі бойынша қалыптасатын ауа райы
құбылыстарын анықта.
5. Жаз айларында Іле Алатауының теңіз деңгейінен 1000 м биіктігінде атмосфералық қысымның мөлшері
930 мм, ал температурасы +21º С градус болса, оның биік нүктесінде (шыңында) атмосфералық қысым
мен температурасы қанша болмақ?
6. Альпинистер 3000 м тау басына көтерілгенде, барометр осы биіктіктегі атмосфералық қысым 450 мм
екенін көрсетті. Бұл кезде жер бетіндегі атмосфералық қысым нешеге тең?
7. Барометр тау етегіндегі атмосфералық қысым 740 мм, тау басында 440 мм екенін көрсетсе, таудың
салыстырмалы биіктігін қалай анықтайды?
45