Page 40 -

Ауа райы және ауа температурасы

Бұл сабақта: Температура – ауаның қаншалықты ыстық не суық екенін өл-
✔ «ауа райы» ұғымын шейтін өлшем. А және Ә суреттерінде дүниежүзінің ең ыстық және
түсінесің; ең суық жерлері көрсетілген.
Ауа райы – белгілі бір уақыттағы (тәулік, апта, ай), белгілі бір
✔ ауа температурасының Жер бетіндегі атмосфераның төменгі бөлігіндегі тропосфераның
textbooks nis edu kz
және оның жай-күйі.
таралуына әсер Ауа райының элементтеріне – қысым, температура, ылғалдылық;
ететін факторларды ал ауа райы құбылыстарына жауын-шашын, жел, тұман т. б. жатады.
сипаттауды үйренесің.
Ауа райын зерттейтін ғылым метеорология деп аталады. Ауа
райын зерттеу мақсатында метеорологиялық станциялар ашылады,
A олар жер бетіндегі ауа құбылыстарын тіркеп отырады. Ауа райын
алдын ала болжау мақсатында аэрологиялық, аэрономиялық, ға-
рыштық зерттеу нәтижелері қолданылады.
Ауа райының сандық және сапалық сипаттамалары болады.
Сандық сипаттамаларға метеорологиялық аспаптармен өлшенетін
А. Өлім аңғары, АҚШ. көрсеткіштер: ауа температурасы, жел жылдамдығы мен соғу бағыты,
Калифорнияның оңтүстік- атмосфералық қысым, бұлттылық, жауын-шашын мөлшері, ылғал-
шығысында орналасқан Өлім дылық және т. б. жатады. Ал сапалық сипаттамаларға метеорологи-
аңғары – Солтүстік Америкадағы ялық (ауа райы) құбылыстар: шық, тұман, боран, көктайғақ, найзағай,
ең ыстық орын. Өлім аңғарында үсік, көріністің нашарлауы жатады.
тіркелген ең жоғары температура Ауа райын болжау жұмыстарымен синоптик мамандар айна-
+ 56,7°С. лысады. Ауа райын болжау ауыл шаруашылығы, көлік және т. б.
шаруашылық салалары үшін өте маңызды. Біздің мемлекеттте ауа
Ә
райын зерттеу және болжаумен «Қазгидромет» айналысады.
Біздің халық ауа райын болжауды бұрыннан қолданған. Ол үшін
табиғат құбылыстары мен жануарларды бақылаған.

Б
Ә. Шығыс станциясы,
Антарктика. Антарктикадағы
Шығыс станциясы – Жер
бетіндегі ең суық жерлердің бірі.
Бұл жерде тіркелген ең төмен
температура – 89,2°С.

ХАЛЫҚТЫҢ АУА
РАЙЫН БАҚЫЛАУЫ:

1. Қарлығаштар төмен ұшса,
жаңбыр болады.
2. Қыста ай ашық болса, суық
болады.
3. Пештен шыққан түтін тік Дүниежүзіндегі жылдық орташа температура
шықса, күн суытады.
4. Ит аунаса, боран болады.
40