Page 108 -

11.2. Күш моменті

Сомынды Күш моменті
(гайканы) қысқа Нысан күш әсерінен бұрылса немесе айналса, ол өзінің ста-
кілтке қарағанда тикалық тепе-теңдік күйін өзгертеді. Күш әсер етеді, нәтижесінде
ұзынымен бұрап нысан айналады. Бұл айналдырушы момент немесе күш моменті
textbooks nis edu kz
алу не себепті деп аталады.
жеңілдеу болып Қандай да бір нүкте айналасында айнала алатын қатты денеге
келеді?

Не себепті күш
әткеншек тепе-
теңдікте тұрады? иіндіктің иіні

Егер сол жағындағы күш моменті жоқ
отырған адам
айналу нүктесіне иіндіктің иіні

қарай жақындап сомын кілтінің ұзындығы күш Күш моменті
отырса не болар түсірілетін күш айналдырушы моментті тудырады. Айналдырушы
еді? момент (күш моменті) айналу осі деп аталатын нүктенің айналасында
айналдырады. Төмендегі суретте, айналу осі — сомын.

Айналу осіне тік бағытта (перпендикуляр) әсер еткенде күш моменті
ең жоғарғы мәніне жететіндігін білу маңызды. Айналу осінен күш әсер
ететін нүктеге дейінгі арақашықтық (d) иін деп аталады. Күш әсерінен
қозғалмайтын нүкте айналасындай айнала алатын кез келген дене
иіндік болып табылады.
Күш моменті мына формула бойынша есептеледі:

Күш моменті = күш × күш әсер ететін нүктеден айналу осіне дейінгі
қашықтық:
M = F ∙ d,
мұндағы М — күш моменті, F —к үш, Н-мен өлшенеді, d — күш
әсер ететін нүктеден айналу осіне дейінгі қашықтық.
ХБЖ күш моментінің өлшем бірлігі 1 Н∙м болып табылады.

Иіндік қозғалмайтын тіреу нүктесі болып табылатын
айналу осінің айналасында айналатын қарапайым
механизм болып табылады. Ауыр жүкті аз ғана күш
жұмсау арқылы иіндіктің көмегімен тасымалдауға
топса серіппе
r есік болады. Арба қарапайым иіндіктің тамаша мысалына жатады.
ЗЕРТТЕУ Есіктің тұтқасын (шкафтың тұтқасын) не себепті есіктің
⍺
ортасына қарай орналастырмайды? Күш әсері күш әсер ететін
d
нүктеден айналу осіне дейінгі қашықтыққа қалай тәуелді болатын-
дығын зертте. Нәтижесін жаз.

108