Page 120 -

12.3. Ай

Ай әлем бойынша Ай — біздің ғаламшарымыз Жердің табиғи серігі.
жүзжылдықтар Күн жүйесінде 8 ғаламшар бар. Олардың көбінің табиғи серіктері
бойында сансыз бар. Ай — Жердің жалғыз серігі. Ай біздің ғаламшарымызды белгілі
өркениетке бір уақыт аралығымен айналатындықтан табиғи серік болып табы-
textbooks nis edu kz
шабыт көзі болып лады. Ай Жерді шамамен 29,5 тәулікте бір рет айналады. Ай жарығы
келді. Ай бізге Ай бетінен шағылған күн сәулесі болып табылады.
не үшін қажет?
Уақыт өте келе Ай Айдың қозғалысы

жарығының пішіні Біз Айдың Жерді айналатынын білеміз және көптеген адамдар Ай
неге өзгереді? өз осінен айналады деп санайды. Бірақ кейбірі, Ай бізге жалғыз
жағымен ғана көрінетіндіктен өз осінен айналмайды деп санайды.

СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?

Сен айдың «кіші орағын»
көретін кезде, айдың артушы
не кемуші екендігін анықтай
аласың. Орақ С әрпі сияқты
көрінетін болса, ол - кемуші.
Ал ораққа ойша таяқшаны
қосып, Р әрпін көретін бол-
сақ, онда ол - дамушы.

Ай — көлемді аспан денесі, сон-
дықтан ол Жердің қозғалысына
өз әсерін тигізеді. Ай Жермен
бірлесіп Күнді айналады. Ай мен
Жердің қозғалу жүйесі бір ауы-
рлық центрінде айналатын қос
ғаламшар ретінде қарастырыла-
ды.

Ай фазалары

Айдың қозғалысын бақылай оты-
рып, оның үнемі өзгеретінін бай-
қайсың. Кейде ол толық дөңге-
лек, кейде дөңгелектің бөлігіндей
болып көрінеді. Оның өзгеруі
Айдың Күн мен Жерге қатысты
орналасуына байланысты түсін-
дірілуі мүмкін. Бұл суретте Ай-
дың негізгі 4 фазасы бейне-
ленген. Өсуші немесе артушы,
кемуші немесе азаюшы.
120