Page 38 -
P. 38
4.2. Дененің көлемі
Күнделікті өмірде Қатты дененің, сұйықтықтың және
пішіні және өлшемі газдың көлемі
алуан түрлі Дененің қандай кеңістікті алатынын
денелер кездеседі. сипаттайтын физикалық шама дене
Кейде дененің көлемі деп аталады. Қатты дене- биіктік
нақты көлемін лердің пішіні мен көлемі тұрақты бо- ені
білу қажет. Бұрыс лады. Математикада сен дұрыс пішінді
пішінді дененің, қатты денелердің (мысалы, текшенің) ұзындық
мысалы, бір көлемін келесі теңдеуді қолданып
картоптың немесе есептеуді үйрендің:
сәбіздің көлемін көлем = ұзындық · ені · биіктік = аудан • биіктік
қалай өлшей V = a · b · c 3nis edu kz
аламыз? Дененің мұндағы V – көлем, a — ұзындық, b — ені, с — биіктік, S — парал-
нақты көлемін лелепипед табанының ауданыны.
білу неліктен Сфера және цилиндр де дұрыс пішінді қатты денелердің мысалы
маңызды? бола алады. Олардың көлемін есептеу үшін дененің диаметрін
өлшеп алу қажет.
textbooks
4
3
Шар көлемі V = π R Цилиндр көлемі V = π Rh
2
диаметр
диаметр
ЗЕРТТЕУ Сызғышты пайдаланып, әртүрлі дұрыс пішінді қатты де-
нелердің көлемін тап.
Сұйықтықтың көлемі
«Сұйықтың көлемі» түсінігі суық сусындарды немесе сүт сатып алған-
да, ата-аналарыңыз көлікке бензин құйғанда немесе су шығыны
үшін ақы төлегенде кездеседі. Сұйықтың көлемінің не екенін түсіну
үшін бір стакан суды пішіні әртүрлі ыдыстарға құй. Ыдыс пішіні қан-
дай болса да, ондағы су бірдей көлемді толтыратын болады. Сұй-
ықтардың белгілі көлемдері бар, бірақ олардың пішіндері жоқ, олар
құйылған ыдыстың пішінін алады. Газдардың тұрақты көлемі жоқ,
олар ыдыстың барлық көлемін алады. Газ молекулалары бір-бірінен
алшақ орналасқандықтан, газды сығуға болады. Сұйық пен газдың
көлемі литр және миллилитрмен өлшенеді.
38
