Page 41 -

Физика

ЗЕРТТЕУ 1. Физика кабинетіндегі ауа массасын анықтау тәсілін ұсын.
2. Бір стақан су мен таразының көмегімен қаймақтың тығыздығын СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
анықтау тәсілін ұсын. Әлемдегі ең үлкен тығыздық
Тәжірибеде ылғи қоспалар мен заттар қосындысын қолданады. нейтронды жұлдыздар (10
11
Қоспалар мен қосылыстардың тығыздығы келесі формуламен есеп- кг/м ) және қара құрдымдар-
3
теледі: 14 3
m + m да (10 кг/м ) болады. Ең кіші
ρ = 1 2
V + V 2 тығыздық галактика аралық
textbooks nis edu kz
1
ортаның (10 кг/м ) тығыз-
-33
3
Есепті шешу мысалы 100 см сүт пен 50 см бал қоспасының
3
3
тығыздығын анықта. дығы. Әлемдегі заттың тығыз-
дығы шамамен бір метр куб-
Берілгені Талдау Шешуі та алты атомды құрайды.
V =100 cм 3 Қоспа m = 1,03 г/см ∙ 100 см = 103 г
3
3
1 1
V =50 cм 3 тығыздығын (сүт массасы)
2
ρ =1,03 г/см 3 келесі m = 1,35 г/см ∙ 50 см = 67,5 г
3
3
1 формула 2
ρ =1,35 г/см 3 (бал массасы)
2 бойынша
есептейміз: Қоспаның тығыздығы:
m
m +
ρ — ? m + m ρ = 1 2
қоспа
ρ = 1 2 V + V
V + V 2 1 2
1
Сүт пен 103 г + 67,5 г 170,5 г
балдың ρ = 100 см + 50 см 3 = 150 см 3 =
3
массасын
3
анықтаймыз = 1,13 г/см = 1130 кг/м 3 Жердегі қатты және сұйық
m = ρ ∙ V 1 3 денелердің тығыздығы әдет-
1
1
m = ρ ∙ V Жауабы: 1130 кг/м те гидрометр көмегімен өл-
2 2 2
шенеді.
ЗЕРТТЕУ 1. Көлемдері бірдей, бірақ массалары әртүрлі 2—3 денені
ал. Осы денелердің заттарының тығыздығын анықта. Зерттелетін
заттар қай материалдардан жасалған?
2. Массалары бірдей, бірақ пішіндері әртүрлі 2—3 денені ал. Осы
денелердің заттарының тығыздығын анықта. Зерттелетін заттар қай
материалдардан жасалған?
СҰРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР

1. Егер алманың біраз бөлігін тістеп алсаң,
оның тығыздығы өзгереді ме?
2. Массасы бірдей үш шанышқы берілген
(болат, алюминий және күміс). Олардың
қайсысының көлемі ең үлкен?
3. Төртбұрышты ермексаз кесегінен пілдің
фигурасы жасалынды. Осы кезде ермек-
саздың массасы, көлемі және тығыздығы
қалай өзгереді?
4. Италияда, Неапольға жақын жерде, әйгілі «ит» үңгірі орналасқан.
Үңгірдің астыңғы жағынан ылғи көмірқышқыл газы бөлініп шығып
тұрады. Газдың тығыздығы ауа тығыздығынан бір жарым есе артық,
Қалай ойлайсыз ол үңгір кім үшін қауіпсіз? Ол үңгір неге солай
аталған?

41