Page 12 -
P. 12
1.4. Қоспаларды бөлу және
заттарды тазарту
textbooks nis edu kz
Адам тұрмайтын Көп жағдайда зертхана мен өнеркәсіпте таза заттарды
аралға тап бол- қоспалардан алады. Бұл үдеріс бөліп алу немесе тазарту деп
дыңдар дейік. Сен- аталады. Компоненттерді (қоспаны құраушы заттар) бөліп алудың
дерде теңіз суы ғана бірнеше әдісі белгілі. Ол қоспа табиғатына – (біртекті немесе
бар. Одан ауыз суды әртекті), сондай-ақ компоненттер қасиеттеріне байланысты
болады.
қалай алуға болады?
Зерттеңдер
1. Хроматография көмегімен сия компоненттерін бөліп алу.
• Сендер не байқадыңдар?
Бұл үдеріс хроматография деп аталады. Сияның түрлі компо-
ненттері қағаз бетіне түрліше сіңеді. Олар еріткіште ерігіштігіне
байланысты түрлі жылдамдықпен қозғалады.
• Сия суда ерімейтін болса, нені өзгерту қажет?
Зерттеңдер
2. Бөлгіш құйғыш көмегімен май және су қоспасын бөліп алу.
• Судың неліктен төменгі қабат түзетінін түсіндіріңдер. Өзара
араласпайтын сұйықтықтар араласпайтындар деп аталады.
Қоспалар біртекті және әртекті болады.
• Әртекті қоспаларда компоненттер арасында нақты шегара бо-
лады.
• Біртекті қоспаларда компоненттер арасында нақты шегара
болмайды.
Біртекті қоспа ретінде құрамында суда еріген тұздар мен газдар бар
теңіз суын қарастыруға болады. Әртекті қоспаларға мысал ретінде
өздерің қарастырған күкірт пен темір қоспасын алуға болады.
Егер біз біртекті ерітінді құрамынан таза қатты затты бөліп алғымыз
келсе, оны қатты зат кристалдары пайда болғанға дейін қыздыру
керек. Бұл үдеріс кристалдау деп аталады.
Дистилдеу – бұл қатты немесе сұйық компоненттері бар ерітіндіні
1-тапсырма
Екі суретті қараңдар.
Тау баурайындағы ауа нелік-
тен біртекті, ал құбырдан шыққан
түтінмен ластанған ауа әртекті
қоспа болып табылатынын түсін-
діріңдер.
Алатау Металлургия зауыты
12
