Page 146 -

Лактазалық жетіспеушілік – лактаза ферментінің Нұрлы қабық – ортасындағы тесігі (қарашығы) бар
ішекте жеткіліксіз өндірілуіне байланысты адам ағ- омыртқалылардың көзінің жұқа жылжымалы диа-
засының сүт қантын сіңіре алмауы. фрагмасы.
Лактоза – сүт және сүт өнімдерінде болатын дисаха- Омыртқалы жануарлар – денесінің ішінде сүйек
ридтер тобының көмірсуы. немесе шеміршек қаңқасы бар тірі ағзалар.
textbooks nis edu kz
Лептесік – судың булануы және қоршаған ортамен Омыртқасыздар – омыртқасы және ішкі сүйек
газ алмасуы жүретін өсімдік жапырағы эпидермисінің қаңқасы жоқ жануарлар.
төменгі немесе жоғарғы қабатындағы тесік. Органикалық тыңайтқыштар – құрамында органи-
Лимфа – адам ағзасының ішкі ортасының құрамбөлігі калық қосылыстар түріндегі өсімдіктердің қоректену
дәнекер ұлпасының бір түрі. элементтері бар тыңайтқыштар.
Майлар – тірі жасушаларда болатын және бірқатар Ортаңғы құлақ – сыртқы дыбыс жолы мен сүйек
қызметтерді атқаратын суда ерімейтін органикалық лабиринті арасындағы кеңістік.
қосылыстар. Өзгергіштік – ағзаның онтогенез үдерісінде жаңа
Мәдени өсімдіктердің шығу орталықтары – мә- белгілерге ие болу қабілеті.
дени өсімдіктердің генетикалық алуан түрлілігінің Өздігінен тозаңдану – жоғары сатыдағы өсімдік-
географиялық орталықтары. тердегі тозаңдану түрі; бұл кезде тозаң сол гүлдің
Мезосомалар – бактериялардың цитоплазмалық аналығының аузына түседі немесе бір өсімдіктің гүл-
мембранасының қатпарлары. дерінің арасына ауыстырылады.
Мезофилл – фотосинтез негізгі қызметін атқаратын Өзін-өзі реттеу – жүйенің белгілі бір, салыстырмалы
жапырақтың ішкі ұлпасы. тұрақты деңгейде ішкі тұрақтылықты сақтау қасиеті.
Меланин – шаштың, терінің, көздің мөлдір қабығын Өкпе –адамның, барлық сүтқоректілердің, құстардың,
белгілі бір түске бояйтын және күнге күю түсін қалып- жорғалаушылардың, қосмекенділер мен кейбір ба-
тастыруға қатысатын пигменттер. лықтардың ауамен тыныс алу мүшесі.
Механорецепторлар – механикалық стимулдарға Өлім – адамдардың жалпы санына шаққанда өлім-
(жанасу, қысым, созылу) әсер ететін сезімтал жүйке жітім санын бағалайтын статистикалық көрсеткіш.
талшықтарының ұштарынан тұратын рецепторлар. Өсімдіктерді қосымша қоректендіру – өсіп-өну
Минералды тыңайтқыштар – өсімдіктерге қажетті кезеңінде ауыл шаруашылығы дақылдарына тыңай-
қоректену элементтері бар органикалық емес қо- тқыш енгізу.
сылыстар. Пастерлеу – сұйық өнімдер мен заттарды 60 минут
Миоциттер – бұлшық ет ұлпасының жасушалары. бойы 60°C температурада немесе 70-80°C-та 30 ми-
Митохондрия – эукариотты жасушалардың екі мем- нут ішінде бір рет қыздыру үдерісі.
браналы органоиды, оның негізгі қызметі – АТФ син- Перикард – жүректің сыртқы дәнекер ұлпалы қа-
тезі. бығы.
Мицелий – саңырауқұлақ жіпшесі деп аталатын Пионер ағзалар – бұрын тіршілік болмаған субстрат-
жіңішке тармақталған жіптерден тұратын саңыра- тарда пайда болатын тірі ағзалардың қауымдастығы.
уқұлақтардың вегетативті денесі. Пирожүзім қышқылы – глюкозаның анаэробты
Мономер – қайталанатын буындар (құрылымдық ыдырау өнімдерінің бірі.
бірліктер). Плазмидтер – бактериялардың автономды түрде
Мүк – даму циклінде гаметофитті кезең басым, жоға- көбейе алатын шағын ДНҚ молекулалары.
ры сатыдағы өсімдіктер бөлімі. Полимер – молекулалары химиялық байланыстарға
Мінез-құлықтық терморегуляция – дененің қа- қосылған қайталанатын құрылымдық буындардың
лыпты температурасын ұстап тұру үшін ағзаның мі- көп санынан тұратын зат.
нез-құлқының өзгеруі. Популяция – бір аумақта ұзақ уақыт тіршілік етіп,
Нәруыздар – аминқышқылдарының әртүрлі тізбек- ішінара немесе толық оқшауланған бір түрге жататын
тегі қосылыстары нәтижесінде пайда болатын орга- ағзалар жиынтығы.
никалық заттар. Популяция саны – көлем немесе бет бірлігіне
Ноцицепторлар – ауырсынуды қабылдауға жауап шаққандағы даралардың саны.
беретін рецепторлар. Популяцияның жас құрамы – популяция ішіндегі
Нуклеоид – бактериялық сақиналы ДНҚ молекуласы. әртүрлі жастағы даралардың арақатынасы.
Популяцияның жыныстық құрамы – аталықтар
мен аналықтардың сандық арақатынасы.

146
146