Page 143 -
P. 143
Tерминологиялық сөздік
Ағзаның ішкі ортасы – өзара байланысты және зат Байлам – сүйекті буынға қосатын дәнекер ұлпа
алмасу үдерістеріне қатысатын сұйықтықтар (қан, түзілісі.
лимфа, ұлпа сұйықтығы) жиынтығы. Бактериялардың споралары – қолайсыз жағдай-
Азотфиксациялаушы (азот сіңіруші) бактериялар ларда таралуға және тіршілік етуге бейімделген тығыз
– ауадағы азотты өсімдіктердің сіңіруіне қолайлы қабығы бар жасушалардың ерекше түрі.
қосылысқа айналдыруға қабілетті бұршақ тұқымдас Балғашық – ортаңғы құлақтың дыбыс сүйектері.
өсімдік тамырларындағы бактериялар. Бацилла – таяқша тәрізді бактерия.
Айқас тозаңдану – жабықтұқымды өсімдіктердегі Бейімделу – ағзалардың тіршілік ету ортасының
тозаңдану түрі; бір гүлдің тозаңының басқа гүлдің жағдайларына бейімделуі.
аналығының аузына түсуі. өз орнынан жылжуы.edu kz
Бинокулярлық көру – заттың бейнесін екі көзімен
Ақ қабық – қорғаныш және тірек қызметтерін атқа- анық көру қабілеті.
ратын көздің сыртқы қабығы.
Биоалуантүрлілік – Жердегі тірі ағзалардың әртүр-
Аминқышқылдары – нәруыздардың мономерлері. лілігі.
Аналық без – аналық жыныс бездері. Биотехнология – өнеркәсіптік өндірісте тірі ағзалар
textbooks nis
Анаэробты гликолиз – глюкозаның тотығу үдерісі; мен биологиялық үдерістерді пайдалану.
онда оның бір молекуласынан сүт қышқылының екі Буын – сүйектердің қозғалмалы байланысы.
Уақыт
молекуласы пайда болады.
Буынның шығуы – бір-біріне қатысты сүйектердің
Анаэробты ағзалар – оттек жоқ ортада еркін тіршілік
етуге және дамуға қабілетті ағзалар. Бұлшықет қажуы – бұлшық ет ұлпасында зат алмасу
Антагонист-бұлшық еттер – буынға қарама-қарсы өнімдерінің жинақталу нәтижесінде (сүт қышқылы
қызметтерді орындайтын бұлшық ет топтары. және т.б.) қандай да бір қозғалысты орындауға қа-
Аралас секреция бездері – бір жасушалары гор- білетсіздігі.
мондар шығаратын, ал басқалары арнайы өзектері Бұлшықет талшығы – бұлшық еттердің құрылымдық
арқылы ішкі ағзалардың қуысында немесе сыртқы бірлігі.
ортаға сөл бөлетін бездер. Бұлшықет шоғыры – бұлшық ет талшықтарының
Артериялар – жүректен жүретін қан тамырлары. жиынтығын білдіретін бұлшық ет жүйесінің құрылым-
Аталық без – жануарлардың аталық жыныс бездері. дық бірлігі.
АТФ – әмбебап тасымалдаушы және тірі ағзалардың Бірыңғай салалы бұлшықет ұлпасы – миоциттер-
жасушаларындағы энергияның негізгі аккумуляторы. ден тұратын, жүйке импульстерін қабылдауға және
Ауа жүретін жолдар – өкпеге ауаның кіруін қамта- оған жауап беруге қабілетті бұлшық ет ұлпасы.
масыз ететін адамның тыныс алу мүшелері. Бірінші реттік сукцессия – тіршілігінен айырылған
Ауру тудыратын микроағзалар – тірі ағзаға еніп, аумақтарда: жартастарда, үйінділерде, өзен жағасын-
жұқпалы ауру тудыратын микроскопиялық бактери- да, сусымалы құмдарда, тұрып қалған лавада және
ялар, вирустар және саңырауқұлақтар. т.б. дамитын сукцессия.
Ашықтұқымды өсімдіктер – тұқыммен көбейетін, Вена – жүрекке қарай қан тасымалдайтын қан та-
бірақ жеміс түзбейтін өсімдіктер бөлімі. мырлары.
Ашық қанайналым жүйесі – қан тамырлары дененің Вибриондар – иілген үтіртәрізді бактериялар.
қуысына ашылатын қанайналым жүйесі. Ген – ДНҚ молекуласының үлескесі.
Аэробты ағзалар – оттек жеткілікті жағдайда тіршілік Геном – тірі ағза жасушасындағы генетикалық мате-
ететін және энергияны тыныс алу үдерісі нәтижесінде риал жиынтығы.
алатын ағзалар. Генофонд – белгілі бір популяцияны құрайтын дара-
Байламдардың созылуы – буынның байлам аппа- лар гендерінің жиынтығы.
ратының бүтіндігі бұзылған жарақат. Гиподерма – тері асты май қабаты.
Бағаналы ұлпа – көп хлоропластары бар тығыз ор- Гиподинамия – қозғалыс белсенділігінің шектелуінен
наласқан созылған жасушалардан тұратын өсімдік туындаған ағза қызметтерінің бұзылуы.
жапырағының негізгі ұлпасы.
143
143
