Page 147 -

Популяцияның тығыздығы – көлем бірлігіне не- Сыртқы тыныс алу – өкпе мен атмосфера арасын-
месе жер бетінің ауданына шаққандағы даралардың дағы газ алмасу.
саны. Сіңірлер – бұлшық еттер қаңқа сүйектеріне бекітілген
Прокариоттар – жасуша ядросы және басқа ішкі ор- дәнекер ұлпасының түзілісі.
ганоидтары жоқ біржасушалы тірі ағзалар. Табиғи саябақ – табиғат қорғау және ағарту үшін
textbooks nis edu kz
Рибосома – нәруыз биосинтезін жүзеге асыратын пайдаланылатын, қорғалатын табиғи немесе мәдени
жасуша органоиды. ландшафт үлескісі.
Ризоидтар – субстратқа бекіту қызметін атқаратын Табиғи сұрыптау – тіршілік ортасының жағдайлары-
мүктердің, қыналардың, кейбір балдырлар мен саңы- на неғұрлым бейімделген даралардың тіршілік етуіне
рауқұлақтардың жіп тәрізді түзілімдері. және көбеюіне әкелетін эволюцияның негізгі факторы.
Сары дақ – көздің тор қабығында көздің көргіштігі Таксономиялық иерархия – тірі ағзалардың өздері-
ең жоғары орын. не тән белгілерді талдау негізінде топтарға бөлу.
Секреция – жасушадан химиялық қосылыстардың Таллом – төменгі сатыдағы өсімдіктердің (балдыр-
бөліну үдерісі. лар, саңырауқұлақтар, қыналар, кейбір мүктердің)
Селекция – жануарлардың жаңа қолтұқымдарын, сабақтарға және жапырақтарға бөлінбеген денесі.
өсімдіктердің іріктемелерін, микроағзалардың Тамыр түгі – тамырдың сору аймағындағы сыртқы
штамдарын жасау және қолданыстағыларын жақ- ұзын өскін.
сарту әдістері туралы ғылым. Тамырдың соғуы – жүрек циклдерімен байланысты
Синергист-бұлшық еттер – бір бағытта жұмыс істейтін артерия қабырғаларының толқын тәрізді тербелістері.
бұлшық ет топтары. Тамырлы қабық – тікелей ақ қабықтың астында ор-
Сколиоз – омыртқаның өз осіне қатысты тұрақты наласқан көздің ортаңғы қабығы.
қисаюы. Таяқшалар – көргіштікті қамтамасыз ететін торлы
Соқыр дақ – көздің торлы қабығының жарыққа қабықтағы фоторецепторлар.
сезімтал емес аймағы. Терморегуляция – тірі ағзалардың белгілі бір ара-
Сомалық жасушалар – көпжасушалы ағзалардың лықта дене температурасын сақтау қабілеті.
денесін құрайтын және жыныстық көбеюге қатыспай- Терморецепторлар – қоршаған ортаның температу-
тын жасушалар. ралық сигналдарын қабылдайтын рецепторлар.
Спермий – қозғалу мүшелері (талшықтары) жоқ Тері сезімталдығы – теріде орналасқан сезімтал
өсімдіктердегі аталық жыныс жасушасы. (сезу, қысымды сезіну, температуралық) рецепторлар.
Спириллалар – спираль түрінде алынған немесе доға Тироксин – қалқанша без гормоны.
тәрізді иілген таяқшалар нысанындағы бактериялар. Тозаң – аталық жыныс жасушалары – спермийлер
Споралы өсімдіктер – споралар арқылы көбейтін дамитын тұқымды өсімдіктердің аталық гаметофиті.
және кең таралған өсімдіктер. Тозаңдану – тозаңның аналық аузына түсі үдерісі.
Спорангий – балдырларда, өсімдіктерде, саңыра- Тозаң түтігі – тұқым өсімдіктерінің тозаңды дәнінің
уқұлақтарда спора түзетін мүше. вегетативтік жасушасының өсіндісі. Аталық гамета-
Стигма – ағзаның фототаксиске қабілетін қамтамасыз ларды ұрықтандыру орнына жеткізуді қамтамасыз
ететін жасушаішілік органоид. етеді.
Сукцессия – табиғи факторлардың әсері немесе адам- Токсин – биологиялық у.
ның әсері нәтижесінде экожүйелердің жүйелі ауысуы. Тонус – бұлшық ет ұлпасының күйі; ол өзінің икемділі-
Сүт қышқылы немесе лактат – анаэробты гликолиз гі мен белгілі бір кернеу деңгейін сақтайды.
барысында бұлшық еттерде түзілетін зат алмасу өнімі. Топырақ бактериялары – органикалық қалдықтарды
Сүтқышқылды бактериялар – сүт қышқылының минералдауға қатысатын бактериялар.
пайда болуымен көмірсуларды ашытатын бактери- Топырақтық қоректену – топырақтан су мен мине-
ялар тобы. ралды заттарды алу.
Сымбат – адам денесінің тыныштықта және қозға- Торлы қабық – фоторецепторлардан тұратын көздің
лыста әдеттегі тік жағдайы. ішкі қабығы.
Сынық – сүйек тұтастығының толық немесе ішінара Төс – ортаңғы құлақтың дыбыс сүйегі. Үзеңгі мен
бұзылуы. балғашықтың арасында орналасқан.
Сыртқы секреция бездері – заттарды (сөл) шығара- Транспирация – өсімдіктің сыртқы мүшелері арқылы
тын және оларды ағзаның сыртқы ортасына немесе судың булану үдерісі.
оның қуысына шығаратын бездер.

147
147