Page 144 -

Гистондар – ДНҚ-мен бірге жиынтық құрайтын және Есту жүйкесі – ішкі құлақтан шығатын импульстердің
оны жұмаршақтауға қатысатын нәруыздар. берілуіне жауап беретін жүйке.
Гифтер – саңырауқұлақ денесін құрайтын жіңішке Жабықтұқымды өсімдіктер – жыныстық көбею мү-
жіпшелер. шесі ретінде гүлдің болуымен ерекшеленетін жоғары
Гликоген – полисахарид; жануарларда қорға жина- сатыдағы өсімдіктер бөлімі.
textbooks nis edu kz
латын қоректік зат. Жақтаулы қақпақша – жүрекшені қарыншадан
Глюкагон – бауырдағы гликогеннің ыдырауын кү- бөлетін және қанның жүрекшеге қайтуына кедергі
шейтетін және қан плазмасындағы глюкоза деңгейін келтіретін жүрек қақпақшалары.
арттыратын ұйқы безінің гормоны. Жалпақтабандылық – күмбездердің бойлық және
Гомеостаз – ағзаның ішкі ортасының тұрақтылығы. көлденең түсірілуімен сипатталатын табан пішінінің
Гомойотермді ағзалар – дененің ішкі температу- өзгеруі.
расын қоршаған ортаның температурасына қара- Жануарлар миграциясы – жануарлар тобының не-
мастан салыстырмалы тұрақты деңгейде ұстап тұруға гізгі тіршілік ету ортасын тұрақты алмастырып отыруы.
қабілетті ағзалар. Жапырақ тақтасы – негізгі қызметтерді атқаратын
Гомологиялық хромосомалар – ата-ананың әр- өсімдік жапырағының негізгі бөлігі.
бірінен берілетін ағзаның бір жұп хромосомалары. Жарты ай тәрізді қақпақшалар – үш жақтаулы,
Гормондар – ішкі секреция бездерінің жасушалары қалтатәрізді және бір бағытта қанның ағуына жауап
бөлетін органикалық биологиялық белсенді заттар. беретін қақпақшалар.
Гуморальдық реттелу – ішкі секреция бездері қанға Жас бездері – көз жасы сұйықтығын бөлетін сыртқы
бөлінетін химиялық заттар (гормондар) көмегімен секреция бездері.
ағзаның тіршілік әрекеттерінің реттелу үдерістері. Жасуша – барлық ағзалардың құрылымы мен тіршілік
Дабыл жарғағы – сыртқы және ортаңғы құлақты әрекетінің құрылымдық-қызметтік бірлігі.
бөлетін жұқа жарғақша. Жасуша ядросы – тұқым қуалайтын ақпарат – ДНҚ
Дезоксирибонуклеин қышқылы (ДНҚ) – генетика- молекуласы сақталатын эукариоттық жасушаның
лық ақпаратты сақтауды және ұрпақтан-ұрпаққа бе- құрамбөлігі.
руді іске асыруды қамтамасыз ететін макромолекула. Жасушалық тыныс алу – көмірсулардың, липидтер
Демтесік – бунақденелілердегі тыныс алу мүше- мен аминқышқылдарының көмірқышқыл газы мен
лерінің сыртқы саңылауы. суға дейін тотығуы орын алатын тірі ағзалардың жа-
Дискретті өзгергіштік – популяцияда айқын ерек- сушаларында жүретін биохимиялық реакциялардың
шеленетін бірқатар нысандар бар, олардың арасында жиынтығы.
өтпелі нұсқалар жоқ өзгергіштіктің түрі. Жасымық – ағаш өсімдіктерінің сабақтарындағы газ
Дыбыс жолы – сыртқы құлаққа жататын және оны алмасу қызметін атқаратын түзілімдер.
ортаңғы құлақпен қосатын сүйекті-шеміршекті арна. Желбезектер – су ағзаларының тыныс алу мүшелері.
Дыбыс сүйектері – жердегі жануарлардың (оның Жеміссерік – тұқымдарды қоршаған және ұрықтың
ішінде адамның да) ортаңғы құлақ қуысындағы пішінін қалыптастыратын тұқымды өсімдіктері ұрығы-
сүйекті түзіліс. Адам ағзасында үш дыбыс сүйектері ның бір бөлігі.
(балғашық, үзеңгі және төс) бар. Жемісті дене – жіпшумақтардың тығыздалуынан пай-
Дүниежүзілік тұқым қоры – бүкіл әлемнің негізгі да болатын саңырауқұлақтардың денесі.
ауыл шаруашылығы дақылдары тұқымдарының үл- Жұқпалы аурулар – ағзаға ауру тудыратын микро-
гілері орналастырылған қойма. ағзалардың, вирустардың және т.б. енуінен пайда
Евстахиев түтігі – ортаңғы құлақ қуысын мұрын қуы- болатын аурулар тобы.
сымен және жұтқыншақпен қосатын арна. Жұмыртқа жолы – жетілген жұмыртқаларды неме-
Екінші реттік сукцессия – бұрын өсімдіктер болған, се аналық жасушаларды шығару үшін қызмет ететін
бірақ әртүрлі себептермен жойылған жерлерде түтікше.
жүретін үдеріс. Жүрек – ырғақты жиырылулар арқылы қан тамыр-
Есту мүшесі – дыбыстық тербелістерді қабылдауға лары бойымен қан ағымын қамтамасыз ететін қуыс
арналған жануарлардың мүшесі. бұлшық етті мүше.
Есту анализаторы – ішкі құлақ есту иірімінің, есту Жүрек бұлшық ет ұлпасы – жүрек миокардын
жүйкесі және ми қыртысының есту аймағының ре- құрайтын көлденең жолақты жүрек бұлшық ет ұл-
цепторларының жиынтығы. пасы.

144
144