Page 148 -
P. 148
Трахея – көмекей мен бронхылар арасында орна- Хлорофилл – өсімдіктердің хлоропластын жасыл
ласқан ауа жолдарының бөлігі. түске бояйтын жасыл пигмент.
Туу – белгілі бір уақыт кезеңі ішінде туу саны. Хроматофорлар – балдырлар хлоропластары.
Тұйық қан жүйесі – қан тамырлары (артериялар, вена- Хромосомалар – тұқым қуалайтын ақпарат кодталған
лар, капиллярлар) бойымен ғана қан ағатын жүйе түрі. гендердің тасымалдаушылары болып табылатын жа-
textbooks nis edu kz
Тұқым – тұқымды өсімдіктердің көбеюін және та- сушалық ядроның негізгі құрылымдық элементтері.
ралуын қамтамасыз ететін көпжасушалы құрылым. Хромосомалардың гаплоидты жиынтығы – хро-
Тұқымбастама – жоғары сатыдағы өсімдіктердің мосомалардың жартылай жиынтығы.
аналық жатынындағы ұрық бастамасы. Хромосомалардың диплоидтық жиынтығы – хро-
Тұқымды өсімдіктер – тұқым түзетін жоғары саты- мосомалардың қос/толық жиынтығы.
дағы өсімдіктер. Цианобактериялар – фотосинтезге қабілетті бак-
Тұқым қуалайтын өзгергіштік – ағза генотипінің териялар.
өзгеруі. Шәует шығаратын өзекшелер – сперматозоидтар
Тұқым қуаламайтын (модификациялық) өзгер- өтуін қамтамасыз ететін түтік.
гіштік – ағзаның генотипін қозғамайтын сыртқы орта Шектеуші фактор – ағзалардың тіршілік әрекетінің
факторларының әсерінен жаңа белгілердің пайда қандай да бір көрінісін шектейтін фактор.
болу үдерісі. Штамм – белгілі бір уақытта және белгілі бір жерде
Тұқымқуалаушылық – ағзалардың өз белгілері мен оқшауланған вирустардың, бактериялардың, басқа
даму ерекшеліктерін ұрпақтарына беру қабілеті. микроағзалардың таза себіндісі (культура).
Ұйқы безі – сыртқы және ішкі секрециялық қызмет- Шыны тәрізді дене – көз бұршағы мен көз торы-
тер атқаратын асқорыту жүйесінің мүшесі. ның арасындағы кеңістікті толтыратын гель тәрізді
Ұлпа – жалпы шығу тегі, құрылысы және атқаратын мөлдір зат.
қызметтері ұқсас жасушалар мен жасушааралық зат- Шіріту бактериялары – өсімдіктер мен жануарлар-
тардың жиынтығы. дың өлі қалдықтарын қарашірікке айналдыратын
Ұлпа сұйықтығы – құрамы бойынша плазмамен ұқ- бактериялар.
сас және ағза жасушалары үшін жасушааралық зат Індет – адамдар арасында жұқпалы аурулардың
болып табылатын ағзаның ішкі ортасы. уақыт пен кеңістікте өршуі.
Үздіксіз (сандық) өзгергіштік – белгілердің шеткі Іріктеме – жасанды іріктеу нәтижесінде алынған мә-
мәндері бір-бірімен аралық формалар жиынымен дени өсімдіктер тобы.
байланысты болатын өзгергіштік нысаны. Ішкі құлақ – сүйек арналары мен қуыстарға бөлінген,
Үзеңгі – ортаңғы құлақта орналасқан дыбыс сүйектері, рецепторлар мен вестибулярлық аппаратты қамтитын
төс пен есту иірімді түтік (ішкі құлақты) жалғастырады. самай сүйегінің қуысы.
Фитопланктон – фотосинтез үдерісін жүзеге асыра Ішкі секреция бездері – қанға немесе лимфаға бөлі-
алатын планктон. нетін гормондарды өндіретін бездер.
Фотопериодизм – тірі ағзалардың жарық күн Эволюция – тірі табиғат дамуының табиғи үдерісі.
ұзақтығына жауап реакциясы. Экожүйе – тірі ағзалардың қоғамдастығынан, олар-
Фоторецепторлар – көздің торлы қабығының жарық дың тіршілік ету ортасынан тұратын, олардың ара-
сезгіш жасушалары. сындағы зат пен энергия алмасуды жүзеге асыратын
Фотосинтез – фотосинтетикалық пигменттердің қа- биологиялық жүйе.
тысуымен жарық энергиясын органикалық заттардың Экскреция – метаболизм үдерісінде пайда болған
химиялық байланыстарының энергиясына түрлен- заттарды ағзадан шығару.
діретін күрделі химиялық үдеріс. Эндемиялық зоб – ағзадағы йод тапшылығынан
Химиялық терморегуляция – қоршаған орта туындаған қалқанша без ұлғаюы.
жағдайларының өзгеруіне жауап ретінде жасуша- Эндокриндік жүйе – гормондар арқылы ағзаның
лардағы заттар мен энергия алмасу үдерістерінің қызметін реттеу жүйесі.
қарқындылығының өзгеруі. Эндосперм – ұрықтандыру кезінде ұрықты дамыту
Хитин – бунақденелілердің, шаяндардың және басқа үшін қажетті қоректік заттар жиналатын, даражар-
да буынаяқтылардың қатты сыртқы жамылғыларын нақты өсімдіктердің және көптеген гүлді өсімдіктер
құрайтын органикалық зат. тұқымындағы ұлпа.
Хлоропласт – фотосинтез қызметін жүзеге асыратын Эпидермис – терінің сыртқы қабаты.
өсімдік жасушаларының органоидтары.
148
148
