Page 145 -
P. 145
Жүрек жиырылу жиілігі – уақыт бірлігінде жүрек Көру анализаторы – көздің торлы қабығының ре-
жиырылу саны. цепторлары, көру жүйкелері және үлкен ми сыңарла-
Жүрек-қантамырлары аурулары – жүрек және қан ры қыртысының тиісті бөліктерінен тұратын жиынтық.
тамырлары ауруларының тобы. Көру жүйкесі – торлы сезімтал жасушалармен қа-
Жүректің ишемиялық ауруы – жүрек бұлшық етінің былданған көру тітіркенуі миға берілетін бас сүйек
textbooks nis edu kz
артериялық қанмен жабдықтаудың азаюы немесе жүйкелерінің жұбы.
тоқтауы салдарынан туындайтын миокардтың жіті Кретинизм – қалқанша без гормондарының жетіспе-
немесе созылмалы зақымдануы. ушілігінен туындайтын, физикалық және ақыл-ой да-
Жыныс бездері – жыныс жасушалары мен жыны- муының тежелуімен сипатталатын эндокриндік ауру.
стық гормондар түзетін мүшелер. Қалқанша безі – құрамында йод бар гормондар
Жыныс жасушалары – гаплоидты (сыңар) хромо- шығаратын, зат алмасуын реттеуге қатысатын омы-
сомалар жиынтығы бар және жыныстық көбеюге ртқалылардағы эндокриндік без.
қатысатын жасушалар. Қанайналым – қан тамырлары бойымен қанның
Жыныс жолдары – жыныс жасушаларын тасымал- қозғалысы.
дауға арналған жыныс жүйесінің мүшелері. Қанайналым мүшелері – жүрек пен қан тамырлары.
Жіктеу – иерархиялық бағынышты топ – таксондар- Қанайналым шеңбері – жабық жүйе болып табы-
дың белгілі бір жүйесі бойынша барлық тірі ағзаларды латын қан тамырларының жиынтығы.
бөлу. Қант диабеті – ұйқы безі гормонының жеткіліксіздігі
Иммунитет – бұл ішкі ортаның гомеостазын қолдау салдарынан дамитын созылмалы ауру.
мақсатында ағзаны әртүрлі заттар мен ағзалардың Қарашық – көзге жарық сәулелері кіретін омыртқа-
әсерінен қорғау тәсілі. лылардың көзінің нұрлы қабығындағы тесік.
Инсулин – қандағы глюкоза деңгейін реттейтін ұйқы Қасаң қабық – көздің сыртқы қабығы.
безінің гормоны. Құлақ қалқаны – сыртқы құлақтың дыбыс толқын-
Иірімді түтік – ішкі құлақтың жарғақшалы лаби- дарын жинайтын және күшейтетін бөлігі.
ринтінің алдыңғы бөлімі. Қолтұқым – белгілі бір тұқымқуалашылық ерек-
Капилляр – адам мен жануарлар ағзасындағы ең шеліктермен сипатталатын, бір түрге жататын адам
жұқа қан тамыры. шығарған үй жануарларының жиынтығы.
Каротин – тиісті бояуы бар жемістердегі, гүлдердің Қосарлы ұрықтану – жабықтұқымды өсімдіктер-
жапырақтарындағы қызғылт сары пигменттер. дегі жыныстық үдеріс; онда аналық жасушалар мен
Кемелденген (климакс) қоғамдастық – қоршаған ұрықтық қаптың орталық жасушалары ұрықтанды-
ортамен тепе-теңдікте тұрған ағзалардың алуантүр- рылады.
лілігін қамтитын қоғамдастық. Қолдан сұрыптау – адам үшін ең пайдалы белгілері
Клоака – бөліп шығару жүйесі және жыныс жолдары бар дараларды бөлу және сақтау мақсатында адам
өзектері ашылатын кейбір омыртқалы жануарлардың жасайтын іріктеу.
артқы ішегінің кеңейген бөлігі. Қорық – барлық табиғи кешен табиғи жағдайда
Коккалар – шар тәрізді бактериялар. сақталатын және адамның шаруашылық қызметі
Көбею мүшелерінің жүйесі – көпжасушалы тірі ағ- тыйым салынған табиғи аумақтың (акваторияның)
залардың жыныстық көбеюіне жауап беретін мүше- үлескісі.
лер жүйесі. Қорықша – табиғи кешен емес, оның кейбір бөлік-
Көз бұршағы – көз алмасының ішінде қарашыққа тері: тек өсімдіктер, тек жануарлар немесе олардың
қарама-қарсы орналасқан мөлдір екіжақты дөңес жеке түрлері және т.б. қорғалатын табиғи аумақ.
линза. Құтышалар – түрлі түсті көруді қамтамасыз ететін
Көлденең жолақты қаңқа бұлшық ет ұлпасы – торлы қабықтағы көру рецепторлары.
адам мен жануарлардың қаңқалы бұлшық ет ұлпа- Қызыл кітап – сирек кездесетін және жойылып
сының түрі. кету қаупі бар жануарлар, өсімдіктер мен саңыра-
Көмірсулар – тірі ағза ұлпаларының құрамына кіретін уқұлақтар тізімі.
және барлық ағзалардың толыққанды жұмыс істе- Қырықжапырақтар – псилофиттер мен ашықтұқым-
уі үшін энергия өндіруге ықпал ететін органикалық ды өсімдіктер арасында аралық орын алатын тамыр-
заттар. лы өсімдіктер бөлімі.
Лактаза – сүт өнімдерінің сіңірілуін жақсартуға әсер
ететін фермент.
145
145
