Page 11 -

География ғылымының даму тарихында әрбір кезеңнің
алатын өзіндік орны бар. Алғашқы географиялық ойлардың
дамуы, орта ғасырларда ғалымдардың табиғи құбылыстарға өз
мүмкіншіліктеріне сай сипаттама беруімен жалғасты. Ал «Ұлы
географиялық ашылулар заманы» Жер шарындағы бұған дейінгі
а
белгісіз жерлерді карта бетіне түсіруге негіз болды. Жаңа гео-
графиялық зерттеулер география ғылымының кешенді дамып,
бірнеше нысан анықталып, олар кешенді зерттелген (2-сурет). ҰСҚА
Жер бетіндегі «ақ дақтардың» толығымен жойылуына бастама
болды. Осыны ескере отырып, қазіргі кезде «география ғылымы
өз алдына қойған барлық мақсат пен міндеттерді толығымен
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
ә
орындап қойды» деген қате пікір туындайды. Бүгінгі күні ге-
ография өз маңыздылығын еш жоғалтпады. Қазіргі заманғы
географиялық зерттеулер Жер бетінің әлі де белгісіз сырла-
ры мен табиғат құбылыстарын ғылыми тұрғыда түсіндіруге
бағытталады. Жер бетіндегі барлық нысандар карта беттеріне
ЖОБАЛЫҚ Н
б
түсірілгенімен ғылымда жаңалық ашылып отырады. Мысалы,
соңғы 25 жылдың ішінде Жер шарындағы бұрын белгісіз болған

в
1. Баренц ▲ 1-сурет. Ұлы
теңізінде жылы
ағыс анықталды географиялық
4. Канар ашылулар кезеңі
аралдарының 6. Тынық мұхитта
маңында Таму суасты жотасы
жаңадан ашылды СУРЕТПЕН ЖҰМЫС. 1-су-
Йерре аралы ретте берілген карта-сыз-
пайда болды
баларға қатысты ғалымдар-
2. Мексика 3. Кариб
маңайында теңізінде суасты ды анықта (Х. Колумб,
суасты гидротермальды 7. Индонезияда
жанартауы қайнар 2011 2010 жылы Какио Ф. Магеллан, В. да Гама,
2012 жылы жылы ашылды Барат суасты А. Веспуччи). Бұл ашылу-
табылды жанартауы ашылды
лардың география ғылы-
5. Анд
тауларында 11. Оңтүстік Сандвич аралдарынан мы үшін маңыздылығын
Амазонканың 2007-2010 жылдар аралығында 12 жаңа анықта.
жаңа саласы – жаңартау пайда болды
Апачета 1996
жылы ашылды 10. Гамбурцев 8. Тынық мұхитта ЗЕРТТЕ! АКТ-ны пайдала-
9. Антарктидада Восток таулары 1998 2011 жылы Мановай
көлі ашылды жылы ғылымға суасты жанартауы нып, география ғылымы-
белгілі болды ашылды
ның өткен сабақта қарас-
тырылған салаларындағы
▲ 2-сурет. Соңғы 25 жылда Жер шарында табылған нысандар басты жаңалықтарды
анықта.
БІЛІМІҢДІ ШЫҢДА
1. Ежелгі кезеңдегі географиялық деректерде қателердің көптеп кездесуі неге байланысты?
2. «Қазақстан табиғатын кешенді зерттеген ғалымдар» деген тақырыпта АКТ көмегімен электрондық
ақпараттық қор әзірле (MS Excel бағдараламасын пайдалан).
3. 2-суретті және сабақ барысындағы ақпараттарды пайдаланып, «Бүгінгі география алдында тұрған
міндеттер» деген тақырыпта эссе жаз.

11