Page 16 -

СЕН БҰЛ САБАҚТА: 1.5 Кескін карта мен географиялық
географиялық номенклатура
номенклатура
нысандарын кескін
картадан көрсетуді Өткен сабақта сен географиялық нысандарды картадан
үйренесің.
табуды үйрендің. Географиялық номенклатурамен жұмыс
істеу бірінші кезекте карталарда географиялық нысандардың
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
(олардың атауларын) орналасуын жатқа білуді мақсат етеді.
Түрлі карталарда географиялық нысандарды оқуды материктер
ТІРЕК СӨЗДЕР:
немесе дүние бөліктері бойынша жүргізген дұрыс. Географи-
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
■ географиялық ялық номенклатура нысандарын картадан іздеу белгілі бір
номенклатура бірізділікпен жүзеге асырылады. Мысалы, теңіздер, шығанақтар,
■ географиялық аралдар, бұғаздар, түбектер, жер бедері пішіндері, өзендер,
нысандар
көлдер және елдер. Сонымен қатар маңызды ірі нысандарды:
■ кескін карта
жазықтар, ойпаттар, қыраттар және пайдалы қазбалардың
■ бейнелеу
кен орындарын картадан іздеп табу, олардың атауларын білу
де географиялық номенклатура дағдысын қалыптастырады.
Географиялық номенклатура бұл тек нысандарды картадан
Географиялық табу ғана емес, сонымен қатар ол нысан атауының шығу тегіне
номенклатура
дегеніміз не? Оның көңіл бөлу, оның қасындағы басқа нысандар бойынша бағдар
нысандарын кескін жасауды да қарастырады.
картаға қалай
түсіреді? шеңбер – теңіздер,
шығанақтар, бұғаздар
8
1 2 4 3 11 9 10 12 квадрат – өзендер, көлдер,
Географиялық но- 5 14 13 сарқырамалар
менклатура – картадағы 6 7 17 жұлдыз – шеткі нүктелер
белгілі бір нысан атау- 19 15 18 16
лардың тізбесі немесе 20 21 үшбұрыш – таулар,
жиынтығы. 22 23 жазықтар
26 24 ромб – аралдар, түбектер
Топонимика – жер-су, 29 25
елді мекен атауларының 28 31 30 бағдар сызықтар –
шығуы мен пайда болуын 27 ағыстар
(этимологиясын), мағы- 32 33 34 крест – биік шыңдар,
насын, құрылымының
жанартаулар
дамуын, таралу аймағын,
қазіргі жағдайын, грам-
▲ 1-сурет. Солтүстік Америка картасы
матикалық, фонетикалық
пішінін, жазылуы мен
СУРЕТПЕН ЖҰМЫС. Атласты пайдаланып, 1-суреттегі картадағы сандарға
екінші бір тілде берілуін
сәйкес географиялық нысандарды анықта. Ол нысандарды түріне қарай
зерттейтін ономастика
топтастырып, кесте түрінде сыз.
ғылымының құрамдас
бөлігі.
ПРАКТИКАЛЫҚ ТАПСЫРМА. 3-суретті пайдаланып, топ ішінде кескін
картамен жұмыс жасау ережелеріне толықтырулар ұсынып, сынып ал-
дында қорға.

16