Page 9 -

Географияның зерттеу нысаны – түрлі дәрежедегі геогра- ЗЕРТТЕ! Қалалық жоспар-
фиялық орта құрамдас бөліктерінің орналасуы мен өзара әре- лау ісі қазіргі заманғы
трендке айналды. Көпте-
кеттесу заңдылықтары. Зерттеу нысанының күрделілігіне және
ген дамушы және дамыған
кеңдігіне байланысты география ортақ географиялық ғылымдар мемлекеттер өз қалаларын
жүйесін құрайтын бірнеше мамандандырылған ғылым салала- қоғам мен табиғаттың үй-
рына бөлінеді. Олардың ішінде ерекше аталатындары: физи- лесімінде құрастыруды
көздейді. Сондай қала-
калық (тoпырақтану, климатология, гляциология (мұздықтар),
де өзгерді. География өз кезегінде адамдарға өмір сүруіне ҰСҚА
лардың бірі – Аустрали-
гидрология, биогеография, геоморфология, мұхиттар геогра-
яның астанасы Канберра
фиясы, палеография) және қоғамдық-географиялық ғылымдар
қаласы. Канберра қаласы-
(әлеуметтік-экономикалық география, тарихи география). Кар-
ның бас планын қарасаң
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
(2-сурет), мұнда қаланың
тографияны көбіне жеке ғылым ретінде бөліп қарастырады.
белгілі бір геометриялық
Географиялық зерттеулердің басты міндеті – табиғи ресурстар
заңдылықпен жасалға-
мен жағдайларын жан-жақты зерттеу, оларды тиімді пайдалану-
нын және қаланың әрбір
дың, өндіргіш күштерді орналастыру мен дамытудың, табиғатты
бос аумағын жасыл желек
қорғаудың және қалпына келтірудің ғылыми негіздерін жасау.
ЖОБАЛЫҚ Н
алып жатқанын көруге бо-
Адамзат қоғамының шаруашылық әрекеті жоғары қарқынмен
лады. АКТ-ны пайдаланып
Бразилиа, Сан-Сальвадор,
жүргендіктен география ғылымының алдына қойған міндеті
Вашингтон, Астана қалала-
рының қалалық жоспар-
қолайлы орта туғызу үшін табиғаттағы болуы мүмкін өзгеріс- лау ісі туралы ақпарат
терді болжай бастады. Осыдан география ғылымында жаңа жинақтап, зерттеу жүргіз.
салалар пайда болды. Зерттеу барысында беріл-
ген сұрақтарға жауап ізде:
ПРАКТИКАЛЫҚ ТАПСЫРМА. Оқулық мәтінін, 1-сурет пен кестені пай- • қалада тұрғындарға
даланып, «География ғылымының салалары» деген тақырыпта сызба сыз. қажетті көліктік, эко-
номикалық- әлеуметтік
▼ Географияның дәстүрлі және қазіргі заманғы салалары инфрақұрылым салала-
рына қолжетімділігі;
ФИЗИКАЛЫҚ ГЕОГРАФИЯ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ГЕОГРАФИЯ • қалалардың экология-
лық талаптарға сай
Дәстүрлі Қазіргі заманғы Дәстүрлі Қазіргі заманғы
жоспарлануы.
бағыттар бағыттар бағыттар бағыттар
Жертану Ландшафтану Өнеркәсіп Қалалық
Геоморфология және географиясы жоспарлау
Климатология ландшафтық Ауыл- Аумақтық
Гидрология дизайн шаруашылық жоспарлау
Геоботаника Математикалық географиясы Медициналық
Топырақ география Көлік география
географиясы Географиялық географиясы Географиялық
Мұхиттар ақпараттық Әлеуметтік ақпараттық
географиясы жүйелер (ГАЖ) география жүйелер (ГАЖ)
Экогеография Геодемография Геосаясат

БІЛІМІҢДІ ШЫҢДА
1. Рекреациялық географияның зерттеу нысандарына не жатады?
2. Географияның қазіргі заманғы салаларының маңыздылығына баға
бер.
▲ 2-сурет. Канберра

9