Page 154 -

Бұлт – жер бетінің біраз биікте, атмосферада жи- Дренаж – жер астына бойынан су өткізетін құбыр-
нақталған ұсақ су тамшылары мен мұз түйіршік- лар салу арқылы өте ылғалды жерлерді құрғату
терінің шоғыры. әдісі.

В Е
Вебер моделі – мемлекеттің мінсіз жағдайында Елді мекен – белгілі бір аймақта халық жинақы ор-
өнеркәсіп салаларын орналастыру моделі. наласқан, шаруашылық және басқа қоғамдық қыз-
метi нәтижесiнде қалыптасқан, заңда белгiленген
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
Вегетациялық мерзім – орташа тәуліктік темпе- тәртiпте есепке алынған және тiркелген, жергiлiктi
ратура +10 °C-тан асатын, өсімдіктің өніп, дамуына өкілетті және атқарушы органдар басқаратын бiр
және өнім беруге қолайлы жыл мезгілінің мерзімі. бөлiгi.
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Вилли-вилли – Аустралияның солтүстік-батыс EMS (Еуропалық макросейсмикалық шкала) – Еу-
жағалауындағы Тимор теңізіндегі тропиктік циклон. ропа елдеріндегі сейсмикалық қарқындылықты
Көбінесе қараша-наурыз айларында байқалады. бағалауға арналған негізгі шкала; Еуропадан тыс
Г бірқатар елдерде де пайдаланылады. 1998 жылы
1992 жылғы тест нұсқасын жаңарту ретінде қабыл-
Геосинклиналь – жер қыртысының негізгі тек- данды және EMS-98 деп аталады.
тоникалық элементтерінің бірі; жер қыртысының
қозғалмалы аймағы болып табылады. Онда әртүрлі Еңбек нарығы – бұл жұмыс күшіне сұраныстың
геологиялық үдерістер (вулканизм, жер сілкінісі, (жұмыс берушілер тарапынан) және оның ұсыны-
тау түзілуі, метаморфизм) қарқынды түрде көрініс сының (халық тарапынан) арақатынасы.
табады. Еңбек ресурстары – еңбек етуге қабілетті, шару-
ашылық саласында жұмыс істеуге қажетті білім
Гидроэнергетикалық ресурстар – су электр стан-
деңгейі бар, мемлекеттегі дене күші және дені сау
цияларында (ГЭС) электр энергиясын өндіру үшін
халық.
пайдаланылатын қалпына келетін табиғи ресурстар.
Еркін сауда аймағы – шет мемлекеттер арасын-
Гипоцентр – жер сілкінісі ошағының орталық нүк-
дағы тауар айналымына тарифтік және сандық
тесі; жер қыртысының қозғалысы басталатын нүкте.
шектеулерді жоюды көздейтін ерекше мәртебесі
Гринпис (ағылш. Greenpeace – «Жасыл әлем», бар аумақ.
яғни «соғыстың болмауы») – 1971 жылы Канада-
Ж
да құрылған халықаралық тәуелсіз үкіметтік емес
экологиялық ұйым. Жалған урбандалу – қала айналасында босқындар
мен кедей үйсіздерге толы аудандардың көбеюі;
Гуманизм, адамгершілік – адамның өмірі жоғары қала халқының саны өскенімен қала өркениетінің
құндылық болып табылатын адам қоғамын құру
дамымауы.
жүйесі; барлық материалдық және материалдық
емес ресурстар бұл өмірді барынша қолайлы және Жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) – мемлекет аумағында
қауіпсіз етуге бағытталады. өндірілген барлық тауарлар мен көрсетілген қыз-
меттер; іске жұмылдырылған капиталдың жиынтық
Д құны.
Дауыл – Бофорт шкаласы бойынша 12 балл және Жасыл революция – астық және басқа да дақыл-
одан көп күшті, жылдамдығы 32 м/с-тан асатын дардың жоғары өнімді сорттарын шығару және
жойқын тропиктік циклон. енгізу, малдардың жоғары өнімді тұқымдарын
шығару, ауыл шаруашылығында химияландыру
Демографиялық жүктеме – еңбек етпейтін ха-
лықтың еңбек ететін әлеуметтік топқа түсіретін және механикаландыру жөніндегі шаралар кешенін
жүктемесі. білдіретін термин. Азық-түлік проблемасын шешу
мақсатында бірқатар дамушы елдерде өткізіледі.
Депортация – мемлекеттен тұлғаны мәжбүрлеп Жасыл революция немесе Үшінші ауыл шару-
шығару.
ашылығы революциясы – 1940–1970 жылдары
Дефляция – желдің әсерінен борпылдақ тау жы- орын алған дамушы елдердің ауыл шаруашылығын-
ныстары мен топырақтың бұзылуы. дағы өзгерістер кешені. Өсімдік сорттарын белсенді

154