Page 157 -

Рихтер шкаласы – жер сілкінісі кезінде пайда бо- Судың толысуы мен қайтуы – Ай мен Күннің тар-
латын сейсмикалық толқындардың энергиясын тылыс күштерінің әсерінен мұхит суы деңгейінің
бағалауға негізделген шкала. артуы мен кемуі.

Робототехника – автоматтандырылған техника- Суландыру – құрғақ далаларды, шөл және шөлейт
лық жүйе-роботтарды жобалаумен, өндірумен жерлерді сумен қамтамасыз етуге арналған су көз-
және қолданумен айналысатын қолданбалы ғылым дерін жасау.
бөлімі.
Су торабы – су-техникалық құрылыстардың (канал,
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
С шлюз, бөгет) жиынтығы.
Сала – бұл біртекті өнім өндіретін немесе біртекті Сырғыма – топырақтың жұқа қабатының еріген қар
қызмет көрсететін кәсіпорындардың жиынтығы. суына немесе жаңбыр суына қанығуынан беткейді
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Саяси интеграция – түрлі мемлекеттер мен басқа бойлап төмен қарай сырғуы.
саяси күштерді бірігуге, олардың әрекеттерін үй- Сыртқы сауда – халықаралық экономикалық бай-
лестіру мен жақындастыруға әкелетін саяси үрдіс. ланыстардың бір түрі. Сыртқы сауда географиясын

Сейсмограф – сейсмикалық толқындардың барлық сипаттайтын негізгі көрсеткіштер: экспорт, импорт,
түрлерін анықтау және тіркеу үшін сейсмологияда сыртқы сауда айналымының мөлшері; жан басына
қолданылатын арнайы өлшеу құралы. шаққанда экспорт, импорт, сыртқы сауда айналы-
мының мөлшері; экспорт, импорт, сыртқы сауда
Сейсмология – жер қойнауында сейсмикалық
айналымының индексі; сыртқы сауда сальдосы (экс-
толқындардың таралуы, жер сілкінісі, оларды туды- порт пен импорт арасындағы айырма); экспорт пен
ратын себептер, онымен байланысты құбылыстар
импорттың тауарлық құрылымы; экономиканың
туралы ғылым.
мамандану коэффициенттері.
Сел – шағын таулы өзендердің алаптарында кенет-
Сыртқы сауда айналымы – мемлекеттің экспорты
тен пайда болатын, су мен тау жыныстарының сы- мен импортының жиынтық көлемі.
нықтарынан тұратын балшықты немесе балшықты
тас ағысы. Сыртқы экономикалық байланыстар – ерекше
белгісі тауарларды, қызметтерді, технологияларды,
Стратожанартау – конустық формасы бар және ла-
басқару тәжірибесін, сондай-ақ шетел туризмі бо-
ваның, тефраның және жанартаулық күлдің қатай-
ған қабаттарынан құралған жанартау типі. Жоғары, лып табылатын экономикалық қызмет түрлерінің
тік формамен және мерзімді жарылыс атқылауымен жиынтығы.
сипатталады. Т
Су басу – өзенде, көлде, суқоймада немесе теңізде Табиғатты пайдалану – адамның шаруашылық
су деңгейінің көтерілуі нәтижесінде белгілі бір жер әрекеті, денсаулығы, мәдениеті үшін қажеттінің
аумағын едәуір су басуы. Бұл үдеріс экономикаға, бәрін айналадағы табиғи ортадан алуы.
әлеуметтік салаға және табиғи ортаға материалдық
Табиғи жағдайлар – адамдардың қоныстануына,
зиян келтіреді.
олардың өмірі мен денсаулығына, өндірістің ор-
Су-техникалық құрылыстар – су қорларын тіке- наласуына және адам қызметінің басқа да нысан-
лей пайдалануға немесе су апатына қарсы күресуге дарына тікелей әсер ететін табиғаттың (аумақ, жер
арналған құрылыстар. бедері, климат, мұздақ, топырақ және т. б.) қасиет-
Су тұтынушы – өз мұқтаждарын қамтамасыз ету тері мен ерекшеліктері.
үшін су пайдаланушыдан белгіленген тәртіппен су
Табиғи ресурстар – жанды және жансыз табиғат
алатын азамат немесе заңды тұлға.
нысандары мен жүйелерінің жиынтығы; адам мен
Субсидиялар (көмек, қолдау) – мемлекет қандай қоғамның материалдық және мәдени қажеттілік-
да бір өңірлерге, салаларға, әлеуметтік топтарға терін қанағаттандыру үшін адамды қоршаған және
бөлетін қаражат. қоғамдық өндіріс үдерісінде пайдаланылатын та-
биғи ортаның құрамбөліктері.
Субурбандалу – қалалар мен серік қалалардың,
үлкен қалалардың айналасында қала маңы аймағы- Тайфун – Тынық мұхиттың Оңтүстік-Шығыс Ази-
ның жедел өсу үдерісі. яға жақын аймағында пайда болатын, жылдамдығы
157