Page 155 -

түрде шығару және оларды өндіріске енгізу, суару- құрылыстардың, ғимараттардың, жүйелер мен қыз-
ды кеңейту, тыңайтқыштарды, пестицидтерді, қазіргі меттердің жиынтығы. Өндірістік инфрақұрылымға
заманғы техниканы қолдану кіреді. әдетте көлік, байланыс, энергетика, сумен жаб-
дықтау жатады; әлеуметтік инфрақұрылымға (қыз-
Жекешелендіру – мемлекетке тиесілі материалдық
игіліктерді жекеменшік иелеріне беру (сату). мет көрсету саласына) – ағарту, денсаулық сақтау,
бөлшек сауда, тұрмыстық қызмет көрсету және т. б.
Жел – ауаның жер бетінде горизонталь бағытта жатады.
қозғалуы. Бір жер мен екінші жердегі атмосфера
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
қысымының айырмашылықтарына байланысты Ирриграция – ылғалы аз жерлерді су жеткізу
пайда болады. арқылы қолдан суару, топырақтағы су қорын арт-
тыру.
Жерді қайта өңдеу (рекультивация) – адамның
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
К
шаруашылық әрекеті нәтижесінде немесе табиғат
апаты салдарынан бұзылған жерлердің биологи- Карьер – жер бетіне жақын орналасқан пайдалы
ялық өнімділігін қайта қалпына келтіру. қазбаларды (көмір, саз, құм) ашық әдіспен өндіретін
Жердің су балансы – жер бетіне жауын-шашын орын.
түрінде түсетін судың мөлшерін құрлық беті мен Кооперациялау (ынтымақтастық) – белгілі бір
Дүниежүзілік мұхиттан белгілі уақыт ішінде булана- өнімді бірлесіп дайындайтын мамандандырылған
тын су мөлшерімен байланыстыратын арақатынас. кәсіпорындар арасындағы өндірістік байланыстар.
И Коррозия – ауа мен судың әсер етуінен тау жыныс-
Импорт – басқа мемлекеттерден елге тауарларды тарының бұзылуы.
әкелу. Қ
Инвестиция – ел ішінде және шетелде экономика Қала – iрi экономикалық және мәдени орталықтар
саласына ұзақ мерзімді капитал салу. Қаржылық болып табылатын, дамыған өндiрiстiк және әлеу-
(бағалы қағаздарды сатып алу) және нақты инвести- меттiк инфрақұрылымы бар елдi мекен.
циялар (өнеркәсіпке, ауыл шаруашылығына капитал
салу және т. б.) ерекшеленеді. Қар көшкіні – қар массасының едәуір көлемі;
20–30 м/с жылдамдықпен тік тау баурайларынан
Инвестициялық климат – капиталдардың тағды- төмен қарай құлауы немесе сырғуы.
рына, табыстың сенімділігі мен мөлшеріне әсер етуі
мүмкін елдегі әлеуметтік-экономикалық және саяси Қуаңшылық – температураның күрт көтерілуі мен
жағдайдың ерекшеліктері (салық салу практикасы, ылғалдылықтың азаюынан туындайтын метеороло-
мемлекет меншігіне алу қаупі, кәсіподақтардың күші гиялық құбылыс.
және т. б.).
Құрғату – топырақтың өсімдіктер тамырлары өсетін
Индустрияландыру – шаруашылықтың барлық са- қабатынан ылғалды шығару, мелиорацияның бір
лаларында, әсіресе өнеркәсіпте ірі мәшине өндірісін түрі.
құру; нәтижесінде елдің аграрлықтан индустриялық Л
жүйеге айналуы орын алады.
Ландшафтық дизайн – ландшафтық жобалаудан
Инновациялық даму – жаңа жаңалық пен ғылым- айырмашылығы бар ландшафтық сәулет аймағы.
ды, технологияны өндіріспен тығыз байланыстыру
Бұл соңғы кеңістікпен салыстырғанда аз кеңістікке
мақсатында көзделген экономикалық даму бағыты.
бағытталған, жобалар уақыт бойынша жылдам іске
Интеграция (лат. іntepratіo – қайта құру, толықтыру) асырылады.
– өзара тәуелділік, бір бүтінге жүйелі түрде бірі- М
гу және осыған қарасты байланыстардың болуы;
жақындасу, ұйымдастырудың, салалардың, ай- Мамандандыру – белгілі бір өнімді немесе белгілі
мақтардың, елдердің бірігуі; қандай да бір бөлікке бір қызмет түрін өндіруді шоғырландыру.
немесе элементке біріктіру.
Мамандану саласы – өнім өндірісі ұзақ уақытқа
Инфрақұрылым – халықтың қалыпты жұмыс істеуі ресурстармен қамтамасыз етілген сала; өндіріс құны
мен күнделікті өмірін қамтамасыз ету үшін қажетті басқа аудандарға (елдерге) қарағанда төмен, өндіріс
155