Page 143 -

9.2 Жыныс жасушаларының

құрылысы

Жұмыртқа жасушасы
Сперматозоидтың құрылысы мен сперматозоидтың
қатысады. Бастан кейін ортаңғы бөлім орналасады, бас пен ҰСҚА
атқаратын қызмет-
Сперматозоид жұмыртқа жасушасын ұрықтандыратын
теріне байланысты
құрылыстарында қан-
құрылысы ерекше аталық жыныс жасушасы. Сперматозоид
дай ерекшеліктері бар?
басы, ортаңғы бөлімі мен құйрықтан тұрады, пішіні ұзын жіпше
тәрізді. Сперматозоидтың бас бөлігінде гаплоидты ядро, акро-
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
сома және центросома орналасады. Гаплоидты ядро, жұмыртқа
ТІРЕК СӨЗДЕР:
жасушасының ядросымен бірігіп зиготаны құрайды. Акросома
■ акросома
– түрі өзгерген лизосома, жұмыртқа жасушасының қабығын
■ ооцит
ерітетін ферменттері бар мембраналы көпіршік. Центросома
ЖОБАЛЫҚ Н
– микротүтікшелердің құрылу орталығы, сперматозоид құй-
рығының қозғалуын қамтамасыз етіп, зиготаның бөлінуіне

ортаңғы бөлімді аздап тарылған бөлім бөледі. Ортаңғы бөлім- ■ сәулелі тәж
де сперматозоидтың спираль тәрізді алып митохондриясы
орналасады. Митохондрия АТФ синтезін жүргізетін, энергия
көзі болып табылады. Ортаңғы бөлімнің артында құйрық бар.
Құйрық ортаңғы бөліммен салыстырғанда жіңішке болып,
сперматозоидтың жылжуын қамтамасыз етеді. Құйрықтың
құрылысы эукариоттардың талшықтарымен бірдей. Ұрықтану
кезінде, жұмыртқа жасушасына акросомадағы ферменттердің
әсерінен мембрана еріген жерден тек сперматозоидтың басы
кіреді, өз қызметін атқарған құйрық түсіп қалады. Спермато-
зоидтың өлшемінің кішкентай болуы оның жылдам қозғалуын
қамтамасыз ету үшін болуы мүмкін. Жасуша мөлшерін азайту
үшін сперматозоидтың жетілуі барысында арнайы өзгерістер
болады: ядро хроматин конденсациясының бірегей механизмі
есебінен тығыздалады, цитоплазманың үлкен бөлігі "цито-
плазмалық тамшы" деп аталатын түрде сыртқа шығарылады,
жасушада тек ең қажетті органеллалар ғана қалады.
ортаңғы
Құйрық бөлім Басы

Плазмалық
мембрана

Мойны
Алып
митохондрия ▲ Сперматозоидтың
Ядро құрылысы
Акросома
143