Page 146 -

Аналық жыныс мүшелері түзу және аналық жыныс гормондары эстроген мен прогесте-
ронды бөлу. Жатыр ішілік дамудың 3 айдың соңында көптеген
митотикалық бөлінуге ұшыраған оогоний бірінші реттік ооцит
түзеді. Жыныстық жетілуге дейін жұмыртқа жасушалары бірінші
реттік ооцит қалпында аналық безде сақталады. Жыныстық
жетілуге дейін жетеді, ал БАЛЫҚ НҰСҚА
жетілу кезінде бірінші реттік ооцит мейоз 1 фазасынан өтіп,
Жатыр түтігі екінші реттік ооцит түзеді. Сырты мөлдір қабықша және сәулелі
Жатыр тәжбен қоршалған, гаплоидты екінші реттік ооцит аналық без-
ден шығып құрсақ қуысы арқылы жатыр түтігіне өтеді. Жатыр
Жатыр түтігінің аналық безіне қараған ұшы шашақты, ішкі қабаты кір-
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Аналық без түтігінің
шашағы пікшелі эпителиймен қапталған. Бұның барлығы жұмыртқа жа-
Эндометрий сушасының жатырға қарай жылжуын қамтамасыз етеді. Жатыр
Аналық без
Қынап түтігі жатырға ашылады. Жатыр – ішінде ұрықтанған жұмыртқа
Жатыр мойны
жасушасы дамуын жалғастыратын бұлшық етті мүше. Жатыр
жатыр мойынымен жалғасып қынапқа өтеді. Сперматозоидтар
қынап арқылы жатырға, жатырдан жатыр түтігіне өтеді.
▲ Аналық жыныс жүйесі
1-ТАПСЫРМА. Дұрыс жауаптарды таңда
A. Сперматозоид ұмада түзіледі;
B. Жатыр – аналық жыныс жүйесінің мүшесі;
C. Жатыр мен аналық безді жатыр түтігі байланыстырады;
D. Ұма аталық безін қорғап, қажетті температураны реттейді;
E. Тестостерон аналық безінен түзіледі;
F. Ұрықтанған жұмыртқа жасушасы жатырда дамиды;
G. Қуық асты безі аталық жыныс жүйесінің мүшесі;
H. Жұмыртқа жасушасы жатырда түзіледі.

2-ТАПСЫРМА. Аталық және аналық жыныс жүйелерінің қызметтері ұқсас
СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
мүшелерді ата, айырмашылықтарды сипатта. Жауабыңды түсіндір.
Әйелдерде жұмыртқа
жасушалары дүниеге ӨЗІҢДІ ТЕКСЕР
келгеннен бастап белгілі
ЖО 4. Аналық безден шығып, жатыр түтігіне енген жұмыртқа жасушасы
санда болады, шамамен 1. Аталық және аналық жыныс безі қандай қызмет атқарады?
1 000 000, олардан тек 2. Аталық жыныс бездері неге дененің сыртында ұманың ішінде ор-
300 000 -ы ғана жыныстық наласады?

сперматозоидтар үнемі 3. Ұрықтанған жұмыртқа жасушасының дамуы қай мүшеде жүреді?
түзіледі. КҮРДЕЛІ ТАПСЫРМА. Анаболиялық стероидтар (синтетикалық тестосте-
қалай аталады?

рон) бұлшық ет массасын ұлғайтқанымен, аталық бездерде тестостеронның
бөлінуіне әсер етуі мүмкін. Теріс кері байланыс туралы біліміңді қолданып,
көп мөлшерде синтетикалық тестостерон қолданған ағзада тестостеронның
түзілуінде қандай әсері болуы мүмкін?

146