Page 239 -

15.3 Озон қабатының жұқару

себептері мен салдары

Озон қабатының
Озон қабаты жұқаруының Жердегі
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
тіршілік үшін
Жердің озон қабаты 15-100 км биіктікте орналасқан. Озон қауіптілігі қандай деп
– оттектің үш атомынан тұратын молекула. Ол көк түсті, өткір ойлайсың?
иісі бар газ. Озон қабатының қалыңдығы 2-3 мм шамасын-
да болады. 50 км биіктіктен кейін ауадағы озонның мөлшері ТІРЕК СӨЗДЕР:
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
0,001%-ға дейін азаяды. Атмосфера Жерді радиациялық сәуле-
■ озон қабаты
лерден қорғайды және жылуды оқшаулау қызметін атқарады.
15-50 км биіктіктегі стратосфера қабатында озон мен оттек ■ озон тесігі
Күннен келетін ультракүлгін сәулесінің негізгі бөлігін сіңіреді. ■ фотохимиялық ыдырау
Ультракүлгін сәулесінің жоғары дозасы барлық тірі ағзалар үшін
өте қауіпті. Ол ядродағы генетикалық ақпараттың мутациясын
тудыртады. Озон қабаты Күн радияциясын сіңіргенде атмос-
фераның жоғарғы қабатындағы ауа қызады. Бұл қабат қызған
ауаның жерге қарай өтуін тежейді. Стратосфера қабатында СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
ультракүлгін сәуле әсерінен оттек молекуласынан озон түзіледі. Озон қабатының қалың-
дығын Добсон бірлігімен
(ағылшын тілінде «Dobson
unite») DU есептейді. 100
DU бірлігі озонның мо-
лекулалық қабаты қалың-
дығының 1 мм-ге тең екен-
дігін көрсетеді.

▲ Озон қабатының
жұқаруы

1-ТАПСЫРМА. «Озон қабатының бұзылуын» коллаж арқылы көрсет. Бұл
жұмысты сыныптың көрнекі жеріне немесе мектеп дәлізіне орналастыруды
жоспарла. Коллаж арқылы озон қабатының жұқаруының себептері мен
салдарларын көрсет.

239