Page 243 -

суға, топыраққа өтіп, қоректік тізбектерге әсер етеді. Сарқын- ЗЕРТТЕУ
ды суда еріген химиялық заттар, ауру тудыратын паразиттер Эколог ретінде «Жаңа
өзендер, жерасты суларын ластайды. Атмосфераның ласта- технологиялар қор-
нуы Байқоңыр ғарыш айлағында және кен, мұнай өндіретін шаған ортаның эко-
аудандарда жоғары болады. Өнеркәсібі дамыған аудандарда логиялық жағдайын
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
ауа, су, топырақтың ластануы бір уақытта жүреді. Егістіктерде шиеліністірудің алдын
пестицидтерді, тыңайтқыштарды артық мөлшерде қолдану алуды мүмкін ете ме?»
тақырыбында зерттеу
топырақ құнарлылығының төмендеуіне соқтырады. жүргіз. Экономикасы
2-ТАПСЫРМА. Қазақстандағы ластану деңгейі жоғары өзен-көлдерді, дамыған елдердің бір
аумақтарды, қалаларды анықта. Негізгі ластаушы көздерді стикердің бір қаласы мен өзің тұра-
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
түсімен таңбала. Стикерлерді картаға жабыстырып, экологиялық жағдайы тын қаланың экология-
өте нашар аумақтарды анықта. лық жағдайы туралы
бірнеше жылдар көр-
сеткіштері сипатталған
ӨЗІҢДІ ТЕКСЕР ақпараттар жина. Тех-
нологияларды қолдану
1. Не себепті үлкен қалаларда қоқыстар мөлшері жыл сайын артып ерекшеліктерін сипатта.
отырады? Әр қаланың экология-
2. Ластаушы заттар қайдан бөлінеді? лық жағдайында қан-
3. Қоршаған ортанының ластануы мен биоалуантүрліліктің азаюы дай үрдіс байқалатынын
арасында қандай байланыс бар? анықта. Өз зерттеуіңді
шағын мақала ретінде
КҮРДЕЛІ ТАПСЫРМА. Аквапоника – жасанды экожүйеде су жануарлары БАҚ-қа жарияла.
мен өсімдіктерді топырақсыз өсіру (гидропоника) тәсілдерін біріктіретін
әдіс. Аквапоникада су жануары (балық, асшаян) өсімдік және бактериялар
қолданылады. Бұл технология экологиялық қауіпсіз саналады.

Аквапониканың жұмыс істеу принципі:
1. Балықтар азотты, калийлі, фосфорлы қосылыстар бөледі.
2. Қалдықтар еріген су өсімдіктерге құйылады.
3. Бұл заттарды бактериялар өсімдіктер сіңіретін қосылысқа айналдырады.
4. Өсімдіктер бұл заттарды тамырымен сіңіреді.
5. Таза су аквариумға құйылады.

Аквапоника әдісін түрлі металдармен ластанған көл, сарқынды суларды
тазартуға қолдану үшін қалай бейімдеуге болатынын ойластыр. «Эвтрофи-
кацияланған суды азот, фосфордан тазарту тәсілдері» тақырыбына ғылы-
ми-зерттеу жұмысын жоспарла. ▲ Аквапоника әдісі

243