Page 242 -

бөлшектер қысқа уақыт йылып, биоалуантүрліліктің азаюына әсер етті. Теңіз түбінен
аралығында иондаушы қа- жел ұшырған 200 млн тонна тұзды шаң құнарлы топырақты
білетін жояды, жұқа алю- тұздандырудан 800 гектар жердегі ормандар жойылды. Эко-
минийден өте алмайды.
Бірақ ұлпаларды иондау логиялық жағдайдың нашарлауы адам денсаулығы мен тұщы
арқылы үлкен зиян кел- су мәселесін туындатты.
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
тіреді. Гамма сәулелерді
тек қалың бетон, қорғасын Балқаш көлінің экологиялық мәселелері
арқылы тоқтату мүмкін. Ол
электромагнитті толқын Балқаш көлі Қазақстанның оңтүстік-шығысында орналасқан.
түрінде таралады. Радио- Көлдің батыс бөлігінің суы тұщы, ал шығыс бөлігінің суы тұзды.
активті қалдықтардың Қазіргі уақытта көл суының деңгейі 2 метрге төмендеді. Балқаш
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
ыдырауы өте ұзақ уақытқа
созылады. Көпшілік радио- көлінің экологиялық жағдайының нашарлауының басты се-
активті заттардың жарты- бептері:
лай ыдырау периоды 10 • суармалы егістікке пайдалану нәтижесінде өзендер суының
000 жылға созылады. Осы көлге жетпей қалуы;
уақыт аралығында олар • Іле өзенінің суын бөгеп, Қапшағай суқоймасының салы-
өздерінің қауіптілігін жой-
майды. нуынан тоғайлар, жайылымдардың көп бөлігінің жойылуы;
• Алматы каналы салынуынан Шелек өзені Ілеге құюын
тоқтатуы;
• суармалы егістіктерге суды, пестицидтерді көп пайдала-
нудан Іле-Балқаш алабындағы топырақтың, судың ластануы;
• Балқаш көлі бойындағы мыс, қорғасын, мырыш және кен ба-
йыту комбинаттарынан бөлінетін ластаушы заттардың суды ластауы.

Үлкен қалалар мен өнеркәсіп орталықтарының
қоршаған ортаны ластауы

Қазақстанда кен өндіру және кен өңдеу өнеркәсіптері, қара
металлургия, мұнай-химия саласы, жылуэнергетика саласы,
құрылыс материалдарын жасайтын салалар қоршаған ортаға
өте көп зиянды, қалдық заттар бөледі.
Мұнай өндіргенде табиғи газдарды факельдерде жағудан
атмосфераға азот оксиді, күкірт оксиді, күйе бөлінеді. Өске-
мендегі қорғасын-мырыш зауыты, Ақтөбедегі хром өнеркәсібі,
Тараздағы фосфор өнеркәсіптері қоршаған ортаға фенол,
аммиак, күкіртсутек, қорғасын, хлорлы сутек, күкірт оксидін
бөледі. Автокөліктер – үлкен қалаларда ауаны негізгі ластаушы
көздер. Төменгі сапалы отын, көлік түтінін сүзетін фильтрді
қолданбау, автокөлік санының артуы ауада көміртегі оксидтері
мен қорғасынның артуына ұшыратып отыр. Тараз, Теміртау,
Алматы, Шымкент, Балқаш, Риддер, Өскемен қалаларында
зиянды заттар шекті рұқсат етілетін концентрациядан (ШРК)
10 есе артады. Техникалық және тұрмыстық сарқынды су мен
қоқыстар, пластиктер (биоыдырамайтын, биоыдырайтын)

242