Page 94 -
P. 94

Цилиндр, шар                6.1  Сүйектің макроскопиялық
            және үшбұрыш
            пішінді сүйектердің                 құрылысы
            қайсысының беріктігі
            жоғары деп ойлайсың?
            Түтікшелерден
                    ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
            цилиндр жасап,             Сүйек түрлері
            салмақты көтеруін              Адам қаңқасындағы сүйектер пішіні мен мөлшері бойынша
            зерттеп көр.
                                       ұзын, қысқа және жалпақ сүйектер болып бөлінеді. Ұзын сүй-
                                       ектер цилиндр пішінді, ұзынша болып келеді. Мысалы, ортан
           ТІРЕК СӨЗДЕР:
   Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
                                       жілік, тоқпан жілік, асық жілік сүйектері.
           ■  тығыз сүйек ұлпасы           Қысқа сүйектерге омыртқалар, білезік, толарсақ, табан, сау-
           ■  борпылдақ сүйек          сақ, башпай, өкше және тобық жатады. Жалпақ сүйектерге
             ұлпасы                    жауырын, төс, ми сауытының сүйектері жатады.
           ■  диафиз                   1-ТАПСЫРМА. Адам қаңқасының кейбір сүйектері суретте көрсетілген.
           ■  эпифиз                   Сүйектерді қысқа, ұзын, жалпақ сүйектер деп топтастырып көр. Әртүрлі
                                       сүйек түрлеріне қосымша мысалдар келтір.
           ■  метафиз
           ■  кемік майы               Сүйектің құрылысы

           ■  сүйек қабы
                                                                      Борпылдақ
                                                                      сүйек ұлпа          Проксималды
                                                                                          эпифиза
                                       Проксималды                                        Тығыз сүйек ұлпа
                                             эпифиз                                       Буын шеміршегі
                                                                                          Қоректік артериялар
                                                                    Эпифизалық сызық
                                                                    Сүйек қабы
                                                                    Тығыз сүйек ұлпа
                                                                    Ортаңғы қуыс
                                             Диафиз

                                                                                            Сары кемік
                                                                                            майы
           ▲  Сүйек түрлері                                                                 Тығыз сүйек
                                           Дисталды                                         Сүйек қабы ұлпа
                                             эпифиз                                         Қоректік
                                                                                            артериялар
            ЗЕРТТЕУ
            Сүйектің құрылысы.                                                   ▲  Ұзын сүйектің құрылысы
            Сүйекте көптеген мик-
            робтар  болуы  мүм-            Сүйекті сыртынан жұқа қабат – сүйек қабы қаптайды. Сүй-
            кін.  Сондықтан  зерт-     ек қабына бұлшықеттердің сүйекке байланысуын қамтамасыз
            теу  кезінде  жалаңаш      ететін сіңірлер бекиді. Сүйек қабы сүйектің ішкі құрылымдарын
            қолмен  ұстауға,  бетке
            жақындатуға болмайды.      қорғайды. Сүйек қабының астында тығыз сүйек ұлпа қабаты
                                       орналасады. Тығыз сүйек ұлпасы– ұзын сүйектердің негізін
            Жұмыс барысы
                                       құрайтын, беріктік қасиет беретін ұлпа түрі. Тығыз сүйек ұлпа
              Жілік сүйегінің көлде-   қабаты едәуір қалың, ұзынша цилиндр пішінді элементтерден
            нең кесінділері мен        құралған. Сүйек осы қабаттың есебінен жуандап өседі. Сүйектің

           94
   89   90   91   92   93   94   95   96   97   98   99