Page 95 -

ортасындағы қуыс сары жілік майымен толтырылған. Борпыл- құрылысының суретін
дақ сүйек ұлпасы сүйектердің екі шетінде орналасады. Ол пайдаланып құрам-
араларында қуыстары болатын, жұқа тақташалардан тұрады. бөліктерін зерттеп, әр
Осындай жұқа тақташалардың болуына байланысты сүйек бөліктің сипатта.
1. Сүйек құрылы-
тығызданып сығылу қасиетіне ие. сы көрсетілген суретті
Мысалы, стрестік жағдайда ортан жілік, тоқпан жілік сияқты мұқият қара.
сүйектер сығылып, тығыздану арқылы сыртқы соққы, қысымға 2. Сүйектің көлде-
нең кесіндісінен оның
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚ
төтеп береді. Тақташалардың бір тобы сүйектің сызбада жасыл не назар аудар. А
түспен көрсетілген сызықтар түрінде жілік басының сыртқы құрылым бөліктерін
бетіне қарай бағытталған қисық траекториямен торланған. Бұл анықта.
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
3. Сүйек кемігінің түсі-
сүйекке түскен қысымға қарсы сығылып, тығыздалып, қысқа-
руды қамтамасыз етеді. Ал екінші тобы сызбада қызыл түспен 4. Сүйектің сыртқы
көрсетілген сызықтар түрінде сүйектің ішкі бетінен сыртына қабын, тығыз сүйекті
қарай бағытталып торлайды. Бұл тақташалар сүйектің жалпаюы зертте.
5. Сүйектен ұсақ шұрық
арқылы созылуына көмектеседі. Тығыз сүйектің ортасындағы тесіктерді тап. Олардың
қуыс жүктеме кезіндегі сығылуға көмектеседі. қызметтерін түсіндір.
Ұзын сүйек диафиз, эпифиз және метафиз деген үш бөлік-
тен тұрады. Диафиз тығыз сүйек ұлпасынан тұрады. Эпифиза 1-ТАЛҚЫЛАУ. Сүйек қа-
ұзын сүйектің екі ұшы болып табылады. Онда сүйектің қызыл лай қозғалысқа келеді?
кемік майы болатындықтан, эритроциттер түзіледі. Метафиз
– диафизаның эпифизамен байланысқан жері. Онда сүйектен-
беген шеміршек қалдықтары кездеседі. Шеміршек ұлпасының
есебінен сүйек ұзарып өседі. Шеміршек, буындағы екі сүйек
бастарының қажалып кетуінен қорғайды. Сүйекте жүйке тал-
шықтары, қан және лимфа тамырлары өтетін ұсақ каналдар
Қысым Сығылу
болады. Қысқа сүйектер сыртынан тығыз сүйектің жұқа қаба- Бейтарап білік
тымен қапталған.
▲ Борпылдақ сүйектің
2-ТАПСЫРМА. Тоқпан жілік сүйегі мен қабырғалар, жауырын сүйектерінің торлану бағыттары
құрылымдық ерекшеліктерін сипатта. Осы сүйектердің құрылысы атқаратын
қызметіне қалай көмектесетінін түсіндір. 2-ТАЛҚЫЛАУ. Әртүрлі
жастағы адам сүйектерінің
ӨЗІҢДІ ТЕКСЕР өсуінде қандай айыр-
машылықтар болады?
1. Сүйектің эритроциттер түзетін бөлігі қалай аталады?
2. Сүйектің жуандап өсуі қалай жүреді?
3. Сүйек қалайша ұзарып өседі?

КҮРДЕЛІ ТАПСЫРМА. Сызбада сүйектену үдерісінің кезеңдері көрсетілген.
Сүйектену үдерісінің алгоритмін жаз.

Эпифиз эмбрион жас ересек
Шеміршек Жілік тақтамасы ▲ Әртүрлі жастағы
Тығыз Алғашқы қуысы адам сүйектері
сүйек сүйектену
орталығы
95