Page 68 -

3.4. Биосфера

Жер – Күн жүйесіндегі 4,5 миллиард жыл бұрын қалыптасқан
Біз не үйренеміз? ғаламшарлардың бірі. Жер бетіндегі ең алғашқы тіршілік формалары
textbooks nis edu kz
3,5 миллиард жыл бұрын мұхитта пайда болған. Мұхиттағы тіршілік
үлкен тереңдікке дейін таралады, тіпті ең терең шұңғымалардан да
Бұл тарауда: тірі ағзаларды кездестіруге болады.

✔ биосфераның Жердің тірі ағзалар мекендейтін, дамитын және олардың әсері-
құрамын, құрылымын, нен өзгерген қабығын биосфера (грекше «bios» – тіршілік, өмір,
шегаралары мен «sphaira» – шар) деп атайды. Қазіргі заманда көптеген ғаламшар-
қасиеттерін анықтау; ларға зерттеулер жүргізілуде, бірақ тек Жерде ғана тіршілік бар

✔ топырақ түрлерін, екендігі анықталды. Жерде Күн жүйесіндегі басқа ғаламшарларға қа-
құрамын және рағанда, тіршіліктің пайда болуын түсіндіретін бірнеше заңдылықтар
таралуын анықтау, бар.
құрылымын Жер Күннен өте қолайлы қашықтықта орналасқан. Жер мен
графикалық түрде Күннің арақашықтығы – 150 млн. км. Егер Жер Күнге жақын орна-
көрсету; ласқанда онда Шолпан ғаламшары сияқты тіршілік болмас еді.
Жер ғаламшарында тіршіліктің дамуына әсер ететін атмосфера
✔ табиғи кешендердің мен гидросфера қабаты қалыптасқан. Атмосфера қабаты Жер ға-
(географиялық ламшарын қоршай орналасқан. Жердің атмосфера қабатын ұстап
қабық, мұхиттар тұратын гравитациялық күші бар. Ал Меркурий және Плутондағы
және материктер, гравитациялық өрістің аз мөлшерін ғаламшарлардағы атмосфера
зоналар және қабатының ұстап тұра алмауы дәлелдейді.
белдеулер, ландшафт) Жердің атмосфера қабаты тірі ағзаларды Күннің ультракүлгін
қалыптасуын сәулелерінен, ғарыштық шаң және басқа құбылыстардан қорғайды.
түсіндіруді; Атмосфера қабатының құрамы тірі ағзалардың тыныс алуы мен

✔ табиғи кешендерді өсуіне әсер ететін азот пен оттектен тұрады. Атмосфера Жердің
белгілі жоспар температурасын қалыпты ұстап тұрады. Сондықтан жердің беті тез
бойынша зерттеу, ысып, суымайды. Ғалымдардың қазіргі кездегі зерттеулері бойынша,
сипаттау туралы тек Жерде ғана су бар, сусыз тіршілік болмайды, алғашқы тіршіліктің
білетін боласың. көзі суда пайда болған.

A

Күн жүйесі
68