Page 73 -

Топырақтың маңыздылығы неде? География

Жер бетіндегі адамдар, жануарлар мен өсімдіктердің тіршілігіне қажетті қоршаған орта құрамбөлік-
терінің бірі – топырақ. Топырақ жамылғысы – биосфераның аса маңызды құрамдас бөлігі. Топырақ
өсімдіктер тіршілігін қоректік заттармен қамтамасыз етеді. Топырақтың құнарсыздануы азық-түлік
өнімдерін өндірудің төмендеуіне әсер етіп, соның салдарынан азық-түлік тапшылығы болуы мүмкін.
Топырақтың құрамдас бөліктері қандай?

Топырақтану – топырақты зерттейтін ғылым. Орыс ғалымы В.В. Докучаев топырақтану негізін
textbooks nis edu kz
қалап, топырақ түрлері мен олардың Жер бетінде таралуын зерттеді.

Топырақтың құрылымы қандай?
Ә

А. Топырақтың қарашірік қабаты – шіріген топыраққа бай флора
мен фауна қабаты.

АВ. Топырақтың шайылу қабаты – органикалық заттары сумен
шайылып, топырақтың төменгі қабаттарында сілтісіздендірілетін Қарашірік
қабат.
Жырту қабаты
В. Топырақтың жинақтау аймағы – жоғары қабаттан
сілтісіздендірілген минералдар жиналатын қабат.
Топырақ асты
С қабаты желге аса мүжілмеген борпылдақ, сусымалы түпнегіз
жыныстан құралады.
Түпнегіз тау жынысы
Түпнегіз жыныстар – топырақ өндірілетін негізгі қабат.
Топырақ қыртысы қабаты

СЕНІҢ КЕЗЕГІҢ!

1. Топырақ дегеніміз не? 5. Қарашірік қай қабатқа жатады? Қарашіріктің
қалыптасуын сипатта.
2. Топырақ тіршілік үшін неліктен маңызды?
6. Жаңбыр көп жауған кезде топырақ қабаттарында
3. Топырақ қалай қалыптасады? А суретін
қолданып, топырақтың қалыптасуына қандай өзгерістер орын алады? Топырақтың құрамы
әсер ететін факторларды ата. және оның өзгеруі туралы жаз.
7. В.В. Докучаевтың топырақты қалай зерттегенін
4. Топырақтың құрылымы көрсетілген Ә анықта.
суретіндегі топырақ кескінінің көшірмесін
дәптеріңе сал. Өз кескініңде олардың 8. Б фотосуреті арқылы топырақтың қимасын қалай
ерекшеліктерін белгіле. салады? Пайымдап көр.

Б

73