Page 26 -

3.1. Үдеу және тежелу. Бірқалыпты

емес қозғалыс

Сен шанамен Егер дене жылдамдығын өзгертсе не болады?
төбешіктен Автокөлік қозғалыс барысында кейде жылдамдығын арттыруы,
сырғанадың сондай-ақ жылдамдығын азайтуы да мүмкін. Бұл оның бастапқы
textbooks nis edu kz
және метродағы жылдамдығының соңғы жылдамдығынан өзгеше болуына алып

эскалатормен келеді. Қозғалыс бірқалыпты емес, ал жылдамдық тұрақсыз болады.
қозғалып келесің Осындай жағдайларда орташа жылдамдық түсінігі енгізіледі. Ол
делік. Осы келесі формуламен анықталады:

жағдайларда орташа жылдамдық (м/с) = жалпы өткен қашықтық (м)/жұмсалған
қозғалыстар уақыт (с)
арасындағы Сондай-ақ, егер бізге дененің бастапқы және соңғы жылдамдығы
айырмашылық белгілі болса, орташа жылдамдықты келесі формуламен есептей
неде? аламыз:

v орташа = (v соңғы + v бастапқы ) / 2

ТАПСЫРМА Автокөлік S қашықтықты 60 км/сағ жылдамдықпен,
1
S қашықтықты 75 км/сағ жылдамдықпен және S қашықтықты
2 3
65 км/сағ жылдамдықпен жүріп өтті делік. Автокөліктің орташа
жылдамдығы неге тең?

1 Жылдамдықты түсіру ка-
мералары жол бойында
орналасқан

2 Инфрақызыл камера көлік
нөмерін тіркеу мақсатында
компьютерге қосылған

3 Мәшине тандалып алынған екі нүктені қиып өткен кезде
камера уақытты белгілеп алады. Компьютер машинаның
таңдалған бөлікті өту уақытын және жылдамдықты есеп- Жылдамдықты түсіру
камералары қалай жұмыс
тейді істейді?
СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?

Әдетте, қозғалысты бақылау мақсатында, полиция автокөліктің жыл-
дамдық режимін тексеру үшін жылдамдықты түсіру камераларын
қолданады. Камера көлік құралын белгілі уақыт аралығында 2 рет
суретке түсіреді. Жол белгілері камераларға өткен қашықтықты және
автокөліктің орташа жылдамдығын есептеуге мүмкіндік береді.

ЕСТЕ САҚТА! Егер қозғалыс кезінде дене бірдей уақыт аралығында
әртүрлі қашықтық жүретін болса, онда бұл қозғалыс бірқалыпты
емес қозғалыс деп аталады.
26