Page 96 -

8.7 Эндокриндік бездердің қызметінің бұзылуы

Эндокриндік аурулар – ішкі секреция бездерінің қа-
лыпты қызметінің бұзылуы нәтижесінде пайда болатын Адам гормондары бүкіл ағ-
textbooks nis edu kz
заның жұмысын анықтай-
ауытқушылық. Гиперфункция – бұл гормондардың шамадан ды. Олардың жетіспеушілігі
тыс бөлінуіне әкелетін бұзылыс. Гипофункция – эндокриндік немесе артықшылығы
бездер өнімдерінің жеткіліксіз секрециясы. Қазіргі заманғы денсаулықтың нашарла-
медицина қант диабеті және эндемиялық зоб ауруларын уына әкеледі. Бұл жағдай-
эндокриндік жүйенің кең таралған аурулары ретінде қарас- да қандай аурулар пай-
тырады. да болуы мүмкін екенін
ойлан және болжа.
Қалқанша безінің ауруы

Қалқанша безі құрамына иод кіретін тироксин гормонын
бөледі. Қалқанша безінің дұрыс жұмысы адам ағзасына, не-
гізінен, тамақ және сумен енетін иод мөлшеріне байланысты.
Иодтың мөлшері аз аймақтарда адамдар эндемиялық зоб
(қалқанша безінің ұлғаюы) ауруына ұшырау қаупі бар. Тірек сөздер
Эндемиялық зоб дамуының алдын алу үшін иодталған Қалқанша без, гипер функция,
ас тұзын үнемі асқа қолдану қажет. Сонымен қатар теңіз гипофункция, тирок син, энде-
өнімдерін, жаңғақ, құрма және иодқа бай басқа да өнімдерді миялық зоб, крети низм, ұйқы
үнемі пайдалану эндемиялық зобтың пайда болу ықтимал- безі, инсулин, глюкагон, глико-
дығын азайтуға мүмкіндік береді. ген, қант диабеті, гиперглике-
мия.

1-тапсырма Қосымша ақпарат көздерінен қалқанша безінің аурулары туралы ақпараттар тап. Дәптерге
кестені сызып алып толтыр.

Аурудың атауы Себебі Белгілері Алдын алу
Базедов ауруы

Микседема

Эндокриндік жүйенің кейбір аурулары тіпті баланың құрсақта дамуы барысында пайда
болуы мүмкін. Кретинизм – тироксиннің жеткіліксіз бөліну салдарынан пайда болатын, ба-
ланың ақыл-ой, дене және психикалық дамуының тежелуіне әкелетін эндокриндік жүйенің
патология сы. Кретинизм белгілері туа пайда болады және одан әрі біртіндеп өрши түседі.
Алайда, егер емдеу бала өмірінің алғашқы аптасында басталса және дұрыс таңдалса, ауыр
патологияның алдын алуға мүмкіндік береді.
Ұйқы безі және оның аурулары

Ұйқы безі аралас секреция безі болып табылады. Ұйқы безі жасушаларының бір бөлігі
асқорыту ферменттері қатарын қамтитын ұйқы безі сөлін (сыртқы секреция) ұлтабар ұшына
өзегі арқылы бөледі. Бездің басқа жасушалары гормондарды тікелей қанға (ішкі секреция)
бөледі.

96