Page 97 -

Инсулин
Ұйқы безінен бөлінетін гормондар қан-
дағы глюкоза деңгейін реттейді:
∙ инсулин қандағы глюкоза мөлшерін
Инсулин глюкозаның
төмендетеді. Оның артық мөлшері бауы- жасушаға түсуіне
рда гликоген түрінде жинақталады; ықпал етеді
textbooks nis edu kz
∙ глюкагон, бауыр гликогенін глюкозаға Ұйқы безі Глюкоза
айналдырады, ол қайтадан қанға түседі.
Гликоген
Ұйқы безі бөлетін барлық гормондар Бауыр
өзара тығыз байланысты. Сондықтан олар- Тамақ ішкеннен Жасушалар
кейін глюкоза
дың ең болмағанда біреуінің өндірілуінің деңгейінің артуы
бұзылуы ағзада елеулі ауытқушылықтар- Қандағы глюкозаның қалыпты деңгейі
дың дамуына әкелуі мүмкін.
Инсулин өндіру азайған кезде қандағы
қант мөлшері артады және қант диабеті
Қан құрамын-
ауруы пайда болады. Қант диабетімен Глюкоза дағы глюко-
ауыратын науқастар үнемі шөлдейді, тез Глюкоза заның деңгейі
Қан тамырлары төмендейді
арықтайды, жарақаттар баяу емделеді,
Гликоген Ұйқы безі
жұқпалы ауруларға жиі шалдығады. Бауыр

2-тапсырма Әртүрлі дереккөздерді пайдаланып,
«Қант диабеті» таныстырылымын/плакатын дайын-
да. Оған аурудың себептері, белгілері және алдын Глюкагон
алу туралы ақпараттар енгіз.

Өзіңді тексер

1. Кестені дәптерге сызып алып толтыр.
Аурулар
Бездер Бөлетін гормон Гормон жеткіліксіз
Гормон артық бөлінгенде
бөлінгенде
Қалқанша без
Ұйқы безі
2. Науқас ашуланшақтық, жүрек соғуына және жүрек аймағында ауырсынуға, тәбеттің жоғарылауына
шағымданады. Науқасты қарау кезінде бадырақ көздік, бұлшықет дірілі байқалды. Артериялық қы-
сымы – 150/70. Бұл қандай бездің қызметінің бұзылуымен байланысты болуы мүмкін?
3. Биохимиялық зерттеу мәліметтері бойынша, емтиханнан кейін оқушыларда қандағы глюкоза мөлшерінің
қалыпты шегінен жоғарылауы анықталды. Анықталған гипергликемияның (нормамен салыстырғанда
қандағы глюкоза мөлшерінің артуы) физиологиялық негіздемесін бер.

Күрделілігі жоғары тапсырма Инсулинді Глюкозаға ар- Инсулин – глюкоза үшін арнаны
Жасушаға глюкозаның түсу меха- рецептор налған арна жабық ашатын кілт
низмін зертте. Сыныптастар үшін Глюкоза үшін арна ашық.
хабарлама дайында. Глюкоза жасушаның ішіне
түседі

97