Page 92 -

8.5 Жылу реттелуі

Тері қызметтері
Ағза дене температурасын
Ересек адамның тері бетінің ауданы шамамен 2 м . Тері де- реттеуге қабілетті.
2
textbooks nis edu kz
ненің сыртқы қабаты және дене мен сыртқы орта арасындағы Қоршаған орта
кедергі болып табылады. Оның күрделі құрылымы бар және температурасының
әртүрлі қызметтерді атқарады. айтарлықтай төмендеуі
кезінде теріде қандай
Тері ағзаны зақымданудан, зиянды химиялық заттардың өзгерістер болады?
енуінен, ауру тудыратын микроағзалардан, механикалық
зақымданудан қорғауды қамтамасыз етеді. Терідегі меланин
ультракүлгін сәулелерді сіңіреді. Теріден артық су және зат
алмасу өнімдері (минералды тұздар, несепнәр) шығарылады.
Рецепторлардың жоғарғы қабатта орналасуы тері сезімтал-
дығын қамтамасыз етеді. Май бездерінен бөлінетін зат шаш
пен эпидермисті майлайды, тері бетінің қорғаныш ортасын
жасайды.
Тері кальций сіңуін қамтамасыз ететін D дәруменін син-
тездеу мен жинақтауды жүзеге асырады. Бұдан басқа, тері Тірек сөздер
гиподермасында май ұлпасының энергетикалық қоры сақта-
Жылу реттелуі, жылу/суық ре-
лады. Терінің беткі қабатының жасушалары антиденелерді
цепторлары, акне, қышыма,
шығаруға ықпал ете отырып, гуморальдық иммунитет ре- ақтаңдақ.
акцияларына белсенді қатысады.
1-тапсырма Теріде орналасқан рецепторларды ата. Қандай сезімді тері басқаларына қарағанда бірінші

сезінуге қабілетті? Неліктен?
Температураны реттеудегі терінің рөлі

Терінің маңызды қыз-
Қоршаған орта Қоршаған орта температурасының
меттерінің бірі жылу ба- температурасының төмендеуі жоғарылауы
лансын сақтау (жылу Төмен дене температурасы Миға сигналдар
терморецепторларды келіп түседі
реттелуі) және соның ынталандырады Жоғары дене температурасы
салдарынан ағзаны қор- терморецепторларды ынталандырады
шаған ортаның қолайсыз Тері қантамырларының Тері қантамырларының
тарылуы салдарынан тері кеңеюі көп мөлшерде
температуралық әсерінен жылуды аз бөледі жылу беруге әкеледі
қорғау болып табылады.
Тер бездерінің
Қаңқа бұлшықеттер
Мидың тиісті бөлігіне тем- дірілдейді, бұл зат алмасу белсенділігі артады,
жылу булану
ператураның өзгеруі ту- үдерістерінің қарқындылығын арқылы шығарылады
арттыруға және жылудың
ралы ақпараттарды теріде көп мөлшерінің
пайда болуына әкеледі
орналасқан терморецеп- Дене температурасы
торлар береді. Рецептор- көтеріледі Дене температурасы
төмендейді
лардың кейбірі жылуды
қабылдайды және жылу Жылу реттелуінің механизмі
рецепторлары деп ата-

92